مطالعۀ تطبیقی ضابطه‌های تشخیص عیب خودرو در حقوق ایران، انگلیس و امریکا

نویسندگان

1 استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران

2 استاد گروه حقوق خصوصی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری

3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه مازندران

doi
10.22059/jcl.2021.317984.634142
چکیده

زمانی که خودروی فروخته‌شده معیوب باشد و به مصرف‌کننده یا ثالث آسیب برساند، تولیدکننده به‌عنوان عرضه‌کنندۀ خودرو مسئول شناخته می‌شود. مسئولیت مدنی عرضه‌کنندۀ خودروی معیوب از موضوعات مهمی است که بررسی آن از لحاظ نظری و عملی حائز اهمیت است. ازجمله پرسش‌هایی که در این زمینه مطرح می‌شود این است که آیا هر کاستی یا زیادتی را می‌توان عیب شمرد؟ برای تشخیص عیب خودرو چه ضابطه‌هایی وجود دارد؟ آیا تعریف بند «ز» مادۀ 2 آیین‌نامۀ اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو، جامع است؟ با بررسی موضوع خواهیم دید که هر کاستی یا زیادتی عیب نیست. ضابطه‌های تشخیص عیب در حقوق ایران شامل دو معیار شخصی و عرفی می‌شود. معیار شخصی نمی‌تواند جامع باشد و تشخیص عیب را دشوار می‌‌سازد. معیار عرفی نیز می‌تواند مشتمل بر دو معنای عرف محل یا انتظارات انسان عرفی باشد. اگر عرف محل را ملاک قرار دهیم موجب تبعیض می‌شود، چون ممکن است عرف یک محل آن نقص را عیب بداند و عرف محلّ دیگر آن را عیب نداند. اما همچنان ‌که در حقوق انگلیس برگزیده شده است، به‌نظر می‌رسد معیار انتظارات انسان متعارف می‌تواند کامل‌تر باشد؛ البته با این شرط که با معیار ریسک- سودمندی ترکیب شود، زیرا رفتار انسان عرفی در همۀ مکان‌ها و زمان‌ها واحد بوده، احتمال تبعیض در آن کمتر است. تعریف بند «ز» مادۀ 2 آیین‌نامۀ اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو هم جامع نیست.