بهینهسازی درآمد حاصل از تُنُک کردن میوه کیویفروت رقم هایوارد با روش تحلیل سلسلهمراتبی خاکستری (GAHP)
نویسندگان
1 استاد گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 دانشآموختة دکتری علوم و مهندسی باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.30490/aead.2026.367546.1701چکیده
تُنُک کردن میوه یک روش مؤثر برای کنترل تعداد و اندازه میوه است. پرورشدهندگان کیویفروت، بهدلیل نگرانی از اثر منفی تنک کردن در عملکرد و در پی آن، در درآمد کل، به تنک کردن این محصول چندان رغبتی ندارند. هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی توجیه اقتصادی تنک کردن میوه کیویفروت رقم هایوارد در زمانهای مختلف بود؛ و بدین منظور، از روش فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی خاکستری (GAHP) برای وزندهی به ارتباط درجات کیفی میوهها و تاریخ تنک کردن در کیویفروت رقم هایوارد استفاده شد تا مشخص شود که چگونه تنک کردن میتواند به بهبود درآمد تولید بینجامد. برای وزندهی به معیارها و گزینههای مورد بررسی در مدل تصمیمگیری، از روش مقایسات زوجی استفاده شد. در این راستا، پنجاه مقایسه زوجی در ساختاری شامل پنج معیار کیفی (میوه ممتاز، درجه یک، درجه دو، درجه سه و خارج از رده) و پنج گزینه (زمانهای تنک کردن در 15، 30، 45 و 60 روز پس از تشکیل میوه و بدون تنک کردن) بهعنوان شاهد در نظر گرفته شد. مبنای کمی این مقایسات، قیمتهای عمدهفروشی کیویفروت در استان گیلان بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تأثیر زمانهای مختلف تنک کردن بر درآمد کل تاک کیویفروت در سطح یک درصد معنیدار بوده است. بیشترین درآمد کل در تیمارهای تنک کردن ۳۰ و ۱۵ روز پس از تشکیل میوه به دست آمد که این میزان درآمد حدود دوازده درصد بیش از تیمار شاهد بوده و از نظر آماری، با آن دارای تفاوت معنیدار است. نتایج نشان داد که در بین گزینههای مطرحشده، تاریخ تنک کردن 30 روز پس از تشکیل میوه، با وزن نسبی 0/236، بهترین زمان تنک کردن برای افزایش درآمد کل در تاکستان کیویفروت رقم هایوارد است و تنک کردن در 15، 45 و 60 روز پس از تشکیل میوه، به ترتیب، در اولویتهای بعدی قرار گرفته و شاهد، پایینترین وزن را داشته است. افزون بر این، نتایج مطالعه حاضر نشان داد که تنک کردن میوه کیویفروت از نظر اقتصادی بسیار مقرون بهصرفه است. بنابراین، میتوان به پرورشدهندگان کیویفروت تنک کردن 30 روز پس از تشکیل میوه را پیشنهاد داد.