تحلیل عوامل مؤثر بر انتقال فناوری ناب در کشاورزی
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری، گروه مدیریت و کارآفرینی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
3 دانشیار گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.30490/aead.2026.367532.1696چکیده
فناوری ناب در کشاورزی به عنوان رویکردی نوین و تحولآفرین شناخته میشود که با بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، رباتیک و کلاندادهها، زمینه بهبود بهرهوری و کارآیی را فراهم میسازد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر انتقال فناوری ناب در بخش کشاورزی ایران بود و بهمنظور تحلیل وضعیت انتقال این فناوریها، از دادههای گردآوریشده در قالب پرسشنامه از 150 نفر از متخصصان و ذینفعان حوزه کشاورزی در استان کرمانشاه شامل دانشجویان دکتری، اعضای هیئت علمی و نیز مدیران و متخصصان شرکتهای دانشبنیان استفاده شد. در بخش اول پرسشنامه، سؤالات مربوط به ویژگیهای فردی پاسخگویان و در بخش دوم، سؤالات تخصصی برای سنجش متغیرهای تحقیق شامل 35 گویه بر اساس مقیاس پنجدرجهای لیکرت طراحی شده بود، که روایی آن از طریق پانل تخصصی بررسی شد. همچنین، از دو نرمافزار SPSS و Smart PLS برای تجزیهوتحلیل دادهها استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که شش عامل شامل عوامل فناوری، قانونی، حمایت دولت، زیرساختها، آموزش و تربیت نیروی انسانی و مهارتهای مدیریتی نقش معنیدار در انتقال فناوری ناب در کشاورزی دارند. همچنین، تحلیل مسیر مشخص کرد که تعامل میان عوامل مدیریتی، ظرفیتهای فناورانه و سرمایه انسانی تأثیر تقویتی بر انتقال فناوری دارد. بر اساس نتایج بهدستآمده، پیشنهاد کاربردی پژوهش حاضر این است که یک برنامه ملی توسعه مهارتهای فناورانه برای کشاورزان و کارشناسان با همکاری دولت، دانشگاهها و بخش خصوصی طراحی و اجرا شود، برنامهای که بتواند آموزشهای مهارتمحور در زمینه فناوریهای ناب را بهصورت مستمر و متناسب با نیازهای منطقهای ارائه کند.