ارزیابی تنوع مولکولی و روابط ژنتیکی بین ارقام برنج (Oryza sativa L.)
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 استادیار پژوهش، بخش اصلاح و تهیه بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
4 استادیار پژوهش، بخش اصلاح و تهیه بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
doi
10.22124/c.2017.2427چکیده
هدف از این تحقیق، ارزیابی تنوع و روابط ژنتیکی بین 57 رقم برنج موجود در کلکسیون موسسه تحقیقات برنج کشور شامل 26 رقم بومی ایرانی، 13 رقم اصلاحشده ایرانی و 18 رقم وارداتی بود کهبا استفاده از 38 نشانگر ریزماهواره پیوسته با ویژگیهایکمی و کیفی روی کروموزوم 6 برنج انجام شد. در مجموع 281 آلل در ژنوتیپهای مورد مطالعه شناسایی شد و تعداد آللها در هر جایگاه ریزماهواره از دو تا یازده آلل متغیر بود. میانگین تعداد آللهای مشاهده شده و موثر بهترتیب 39/7 و 15/5 آلل و میانگین تنوع ژنی نئی، شاخص تنوع شانون و میزان اطلاعات چندشکلی نیز بهترتیب 752/0، 685/1 و 741/0 بهدست آمد که نشاندهنده وجود تنوع بالا بین ژنوتیپهای مورد مطالعه بود. برآورد شاخصهای تنوع جهت مقایسه نشانگرهای مطالعهشده نشان داد که بهترتیب نشانگرهایRM510 ، RM225، RM31،RM402، RM528، RM204، RM162، RM584 وRM3 با دارا بودن بالاترین مقادیر تنوع در جمعیت مورد مطالعه، بهعنوان موثرترین نشانگرها جهت بررسی تنوع ژنتیکی در برنج بودند. ارزیابی تشابه ژنتیکی بین ارقام بومی، اصلاحشده و وارداتی برنج نشان داد که بیشترین تشابه بین ارقام بومی و اصلاحشده و کمترین تشابه بین ارقام اصلاحشده و وارداتی وجود داشت. تجزیه خوشهای به روش UPGMA بر اساس ضریب تشابه جاکارد، 57 رقم مورد مطالعه را در چهار گروه جداگانه قرار داد، بهطوریکه ارقام بومی، اصلاح شده و وارداتی تا حدود زیادی از هم تفکیک شدند. بنابراین، بر اساس نتایج این تحقیق پیشنهاد میشود که ضمن استفاده از نشانگرهای RM510، RM225، RM31،RM402، RM528، RM204، RM162، RM584 وRM3بهعنوان نشانگرهای کارامد و آگاهیبخش در مطالعات مربوط به تعیین تنوع ارقام برنج، از تلاقی بین ارقام موجود در گروههای دورتر حاصل از تجزیه خوشهای نیز میتوان برای تهیه ارقام جدید دارای ویژگیهای کمی و کیفی متنوع استفاده کرد.