فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دکترین اعتبار امر مختوم که از قرن‌ها پیش در میان حقوق‌دانان روم و متون باستانی هند به‌‌رسمیت شناخته ‌شده، به علت اهمیت به کامن‌لا راه یافته و جزء جدایی‌ناپذیرحقوق کشورهای حقوق نوشته نیز شده است. ازآنجایی‌ که هدف از رسیدگی‌‌های قضایی و داوری قطعیت و لازم‌الاجرا بودن رأی صادره است، قاضی یا داور با پی بردن به حقیقت مستتر در پرونده، موجبات فصل سریع اختلاف را فراهم می‌سازد تا احترام به احکام موجب جلوگیری از تکثر آرا و تعارض بین آنها گردد.گرچه آرای صادره به‌محض قطعیت واجد اثر اعتبار امر مختوم می‌شوند، ولی ماهیت این قاعده در نظام‌‌های حقوقی مختلف متفاوت است. حقوق‌دانان کشور ما این قاعده را در خصوص آرای قضایی و نیز داوری اماره و یا قاعدۀ ماهوی، که بر اساس ملاحظات اجتماعی وضع شده و هم‌زمان با نظم عمومی مرتبط است، دانسته‌اند. در کشورهای حقوق نوشته، ماهیت آن امارۀ قانونی تخلف‌‌ناپذیر است و در کشورهای تحت کامن‌‌لا، اعتبار امر مختوم جزئی از قاعدۀ استاپل بوده که ممکن است شامل انسداد ادعا و موضوع گردد، و یک قاعدۀ مطلق حقوق ادله است که گاهی آثاری مشابه قواعد حقوق ماهوی می‌‌یابد.