مطالعۀ تطبیقی آب‌های سرزمینی و الزامات حاکم بر آن در کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر و کنوانسیون حقوق دریاها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم

2 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم

doi
10.22059/jcl.2020.304382.634019
چکیده

«کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر» (آکتائو) از سوی پنج کشور ساحلی این قلمرو آبی در 12 اوت 2018 به‌تصویب رسید. این کنوانسیون منطقۀ آب‌های سرزمینی را در مادۀ 5 خود به‌رسمیت شناخته است. مقررات حاکم بر آب‌های سرزمینی در مواد 6، 7، 10، 11 و 13 کنوانسیون یادشده مورد توجه قرار گرفته است.هدف از مقالۀ حاضر تعیین و تدقیق حقوق و تعهدات دولت‌های ساحلی از رهگذر مطالعۀ تطبیقی آب‌های سرزمینی و الزامات حاکم بر آن در کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر و کنوانسیون حقوق دریاها است. با عنایت به اینکه این مقاله می‌تواند مختصات کنش جمهوری اسلامی ایران در منطقه را مشخص نماید، موضوع مطالعۀ تطبیقی آب‌های سرزمینی در «کنوانسیون آکتائو» و «کنوانسیون حقوق دریاها» در مرکز توجه این جستار قرار گرفته است. مطالعۀ حاضر با روش توصیفی-تحلیلی در صدد پاسخگویی به این پرسش است که حقوق و الزامات حاکم بر آب‌های سرزمینی در کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر در مقایسه با کنوانسیون حقوق دریاها چگونه است؟ نتایج این جستار نشان می‌دهد که کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر در مقایسه با کنوانسیون حقوق دریاها سه رویکرد را اتخاذ کرده است: در رویکرد اول، کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر به ابتکاراتی دست زده است؛ در رویکرد دوم، این کنوانسیون مقررات کنوانسیون حقوق دریاها را تأیید کرده است؛ و در رویکرد سوم، کنوانسیون یادشده برخلاف کنوانسیون حقوق دریاها در رویارویی با موضوع‌های حقوقی از موضع سکوت برخورد کرده است.