فیلوژنی قارچ Aspergillus clavatus جداشده از مدارس ابتدایی عراق و بررسی توانایی آن در تولید پاتولین

نویسندگان

1 اداره آموزش استان مثنی، عراق.

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه القادسیه، عراق

3 گروه زیست‌فناوری کاربردی، دانشکده زیست‌فناوری، دانشگاه سبز القاسم، بابل 51013، عراق

doi
10.22103/jab.2026.26476.1817
چکیده

هدف: مدارس از مهم‌ترین محیط‌های زندگی کودکان به شمار می‌روند و کودکان مدت زمان قابل‌توجهی را در مدرسه سپری می‌کنند. با این حال، آلودگی هوای داخل مدارس می‌تواند خطرناک باشد. اثرات بهداشتی خاص قارچ‌ها در محیط‌های بسته می‌تواند منجر به مشکلات حاد سلامت، به‌ویژه در میان دانش‌آموزان، شود. مطالعه حاضر در مدارس ابتدایی شهر سماوه انجام شد که در آن چندین مدرسه به‌صورت تصادفی انتخاب شدند و جداسازی قارچ‌ها از کف، هوا، دستگیره درها و نیمکت‌ها به روش جداسازی مستقیم انجام گرفت. سپس شناسایی قارچ‌ها با استفاده از روش‌های سنتی و همچنین تکنیک PCR صورت پذیرفت. هدف این مطالعه، ثبت Aspergillus clavatus به‌عنوان عامل اتیولوژیک در مدارس عراق و بررسی وجود ژن PatA به‌عنوان ژن مسئول تولید سم پاتولین بود.مواد و روش‌ها: نمونه‌برداری از کف، دستگیره‌ها، نیمکت‌ها و هوا انجام شد. نمونه‌ها با استفاده از سوآپ‌های پنبه‌ای و به روش جداسازی مستقیم جمع‌آوری گردیدند. به‌منظور خالص‌سازی محصولات تکثیر مورد نیاز برای تعیین توالی، از سیستم Prep-a-Gene شرکت Bio-Rad Laboratories و آگاروز با نقطه ذوب پایین استفاده شد. تعیین توالی DNA با روش دیدئوکسی انجام گرفت. نتایج: قارچ‌های جداشده به پنج جنس شامل Aspergillus، Penicillium، Alternaria، Rhizopus و Cladosporium تعلق داشتند که جنس Aspergillus غالب بود و شامل ۲۰ ایزوله و پنج گونه Aspergillus niger، A. flavus، A. candidus، A. terreus و A. clavatus می‌شد. جنس Penicillium در رتبه دوم قرار داشت و با هفت ایزوله شامل Penicillium chrysogenum، Penicillium digitatum و P. candidus شناسایی شد. جنس Alternaria با چهار ایزوله شامل A. alternata و A. oryzae مشاهده گردید. سپس جنس Cladosporium با گونه‌های C. cladosporioides و C. herbarum و در نهایت Rhizopus stolonifer شناسایی شدند. شناسایی مولکولی برای ایزوله مشکوک انجام شد و تعلق آن به A. clavatus تأیید گردید. همچنین درخت فیلوژنتیکی برای پشتیبانی از یافته‌ها ترسیم شد. علاوه بر این، وجود ژن PatA که مسئول تولید پاتولین در این گونه است، مورد بررسی قرار گرفت.نتیجه‌گیری: تحلیل درخت ژنتیکی همگرایی آشکاری را بین توالی‌های قارچ مورد مطالعه و سایر گونه‌های ثبت‌شده در پایگاه داده ژن‌بانک NCBI نشان داد.