زیست‌سنتز نانوذرات نقره از ترکیبات فیتوشیمیایی و بررسی ویژگی‌های فیزیکی و زیستی آن‌ها

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تکریت، عراق.

2 گروه شیمی، دانشکده علوم و سلامت، دانشگاه کویه، کویه 44023، اقلیم کردستان، عراق.

3 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم و سلامت، دانشگاه کویه، کویه 44023 و مرکز پژوهش‌های علوم و سلامت، معاونت پژوهش و توسعه مراکز، دانشگاه

4 گروه تولیدات دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کرکوک، عراق.

doi
10.22103/jab.2026.26509.1824
چکیده

هدف: این مطالعه به بررسی ویژگی‌های فیزیکی و زیستی نانوذرات نقره زیست‌سنتزشده از ترکیبات فیتوشیمیایی می‌پردازد. ترکیبات فیتوشیمیایی موجود در برگ زیتون به‌عنوان عوامل کاهنده و پایدارکننده طبیعی در سنتز سبز نانوذرات نقره (AgNPs) عمل می‌کنند که در مقایسه با روش‌های متداول، رویکردی سبز و سازگار با محیط زیست محسوب می‌شود.مواد و روش‌ها: نانوذرات نقره (AgNPs) با استفاده از مجموعه‌ای از روش‌های تحلیلی بررسی شدند. طیف‌سنجی UV-Vis در بازه طول موج ۲۰۰ تا ۸۰۰ نانومتر برای شناسایی رزونانس پلاسمونی مشخصه نانوذرات نقره انجام شد. همچنین از میکروسکوپ الکترونی روبشی با گسیل میدانی (FE-SEM) برای تعیین اندازه و شکل ذرات استفاده گردید. پراش پرتو ایکس (XRD) به‌منظور بررسی ساختار و ماهیت بلوری و به‌دست‌آوردن اطلاعاتی درباره فاز و میزان بلورینگی نانوذرات به کار رفت. برای اطمینان از سنتز صحیح AgNPs، طیف‌سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR) در محدوده طیفی ۴۰۰۰ تا ۶۰۰ در سانتی‌متر انجام شد تا گروه‌های عاملی مرتبط با نانوذرات شناسایی و ویژگی‌های ساختاری آن‌ها تحلیل شود. برای تهیه محیط کشت، 25/6 گرم نوترینت آگار در ۲۵۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل شد. به‌منظور حل کامل، محلول با همزن مغناطیسی روی صفحه گرم‌کن در دمای کنترل‌شده به‌طور مداوم هم زده شد. سپس محیط کشت به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۱۲۱ درجه سانتی‌گراد اتوکلاو گردید. پس از استریلیزاسیون، آگار مذاب تا دمای ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتی‌گراد سرد و سپس به‌صورت آسپتیک به پتری‌دیش‌های استریل منتقل شد. محیط کشت در دمای اتاق و بدون جابه‌جایی قرار داده شد تا کاملاً جامد گردد. در ادامه، 1/0 گرم عصاره گیاهی و 002/0 گرم نانوذره به‌ترتیب در ۱ میلی‌لیتر اتانول و 5/0 میلی‌لیتر آب مقطر، هر کدام دو بار حل شدند.نتایج: نتایج نشان داد که نانوذرات نقره تولیدشده با استفاده از برگ زیتون، پتانسیل بالایی به‌عنوان عوامل ضدباکتری طبیعی در کاربردهای دارویی دارند. این مطالعه نوآوری اثربخشی نانوذرات نقره را در برابر باکتری‌های مورد بررسی نشان داد، به‌طوری‌که اثر ضدباکتریایی آن‌ها تقریباً دو برابر عصاره گیاهی بود. این یافته‌ها می‌تواند به سایر حوزه‌های پزشکی که در توسعه کنونی علم پزشکی اهمیت بالایی دارند، کمک کند. نتیجه‌گیری: ویژگی‌های نانویی نشان‌داده‌شده توسط روش‌های مختلف بررسی، بیانگر امکان دستیابی به نانوذرات نقره با خواص مطلوب و قطر بسیار کوچک از برگ زیتون است؛ نانوذراتی که می‌توانند در سایر زمینه‌های پزشکی مهم برای پیشرفت علم پزشکی در زمان حاضر مورد استفاده قرار گیرند.