رهیافت انتقادی به کالاییشدن سلامت و طردشدگی سالمندان تهیدست
نویسندگان
1 استاد گروه جامعهشناسی دانشگاه تهران
2 استادیار گروه جمعیتشناسی دانشگاه تهران
3 دکتری جامعهشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jisr.2020.279953.857چکیده
در جامعة ایران سلامت و درمان، کالایی گرانبها و ارزشمند است که در بازار عرضه و خرید و فروش میشود. در چنین حالتی میتوان از «کالاییشدن سلامت» صحبت کرد. مسئلة پژوهش حاضر این است که کالاییشدن سلامت برای سالمندان بهعنوان مشتریان همیشگی نظام سلامت و درمان، چه پیامدهایی دارد. در پژوهش کیفی حاضر، بهکمک مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته با 28 نفر از سالمندان تهرانی (افراد بالای 65 سال) به این سؤال پاسخ داده شد. برای شناسایی سالمندان ترکیبی از نمونهگیریهای هدفمند، مانند نمونهگیری ناهمگون و نمونهگیری نظری استفاده شد. نمونهگیری ناهمگون برای شناسایی سالمندان در سنخهای متنوع و نمونهگیری نظری برای دستیابی به اشباع مفهومی کاربرد دارد. درنهایت دادههای مصاحبهای به روش تحلیل مضمون، کدگذاری و مقولهبندی شدند. نتایج پژوهش نشان میدهد «سلامت طبقاتیشده، فقیرشدگی نظام سلامت دولتی و جاماندگی سالمندان تهیدست» از پیامدهای کالاییشدن سلامت برای سالمندان طبقات اجتماعی پاییندست است که درنهایت به طردشدگی و جاماندگی سالمندان تهیدست میانجامد. از پیامدهای دیگر کالاییشدن سلامت برای جامعة سالمندان میتوان به احساس محرومیت طبقاتی، فقیرسازی سالمندان تهیدست، صفهای طولانی انتظار، حذف سلامت از سبد مصرفی، ناتوانی مالی تهیدستان و رویآوری به خوددرمانی اشاره کرد.
