فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پوسیدگی ریشه یکی از بیماری‌های مهم و خسارت‌زای گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum L.) است که توسط قارچ خاکزاد Rhizoctonia solani ایجاد می‌شود و منجر به کاهش شدید عملکرد گوجه‌فرنگی در سراسر جهان می‌گردد. هدف از این مطالعه، جداسازی و شناسایی مهاجم‌ترین ایزوله R. solani و همچنین ارزیابی توان کنترل زیستی Trichoderma harzianum و عصاره آبی میخک (Syzygium aromaticum) بود. این عوامل به‌صورت جداگانه و تلفیقی، در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌ای علیه پوسیدگی ریشه گوجه‌فرنگی بررسی شدند.مواد و روش‌ها: چندین ایزوله از R. solani جداسازی و از نظر بیماری‌زایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. در میان آن‌ها، ایزوله R4 بیشترین حدت بیماری‌زایی را نشان داد، به‌طوری که میزان بروز بیماری 100% و شدت بیماری 67/98% بود. ازاین‌رو، برای آزمایش‌های بعدی انتخاب شد. عصاره آبی میخک در غلظت‌های 5% و 10% تهیه گردید. قارچ Trichoderma harzianum کشت داده شده و به‌صورت سوسپانسیون اسپور مورد استفاده قرار گرفت. ابتدا اثرات ضدقارچی این عوامل با استفاده از آزمون کشت دوگانه در شرایط درون‌شیشه‌ای (in vitro) بررسی شد. سپس آزمایش‌های گلخانه‌ای به‌منظور ارزیابی تأثیر آن‌ها بر میزان بروز بیماری، شدت بیماری و شاخص‌های رشد گیاه انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون LSD در سطح معنی‌داری 5% تجزیه و تحلیل آماری شدند.نتایج: نتایج آزمایشگاهی نشان داد که هر دو عامل T. harzianum و عصاره میخک به‌طور معنی‌داری رشد R. solani را مهار کردند. در حالتی که هر دو عامل به‌صورت هم‌زمان به‌کار رفتند، مهار کامل رشد قارچ مشاهده شد. در آزمایش‌های گلخانه‌ای، تیمار تلفیقی T. harzianum و عصاره میخک به‌طور معنی‌داری میزان بروز بیماری (33/13%) و شدت بیماری (33/9%) را در مقایسه با شاهد آلوده کاهش داد. علاوه بر این، این تیمار موجب بهبود رشد گیاه گوجه‌فرنگی شد، به‌طوری که بیشترین وزن تر (33/43 گرم)، وزن خشک (33/9 گرم)، طول ساقه (33/46 سانتی‌متر) و طول ریشه (33/10 سانتی‌متر) به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که Trichoderma harzianum و عصاره میخک به‌صورت هم‌افزا در کنترل Rhizoctonia solani عمل می‌کنند. این روش طبیعی و سازگار با محیط زیست می‌تواند به‌طور مؤثری پوسیدگی ریشه گوجه‌فرنگی را کاهش داده و رشد گیاه را افزایش دهد. این ترکیب پتانسیل بالایی به‌عنوان جایگزینی ایمن برای قارچ‌کش‌های شیمیایی دارد. بنابراین، انجام مطالعات تکمیلی در شرایط مزرعه‌ای و آزمایشگاهی توصیه می‌شود.