تأثیر محلول‌پاشی با تنظیم‌کننده رشد (Atonic) و قارچ Trichoderma viride در بهبود صفات فیزیکی میوه کنار (Ziziphus mauritiana L. cv. Tufahi) آلوده به Alternaria alternata

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی و هورالعظیم، دانشگاه ذی‌قار، ذی‌قار-64001، عراق.

doi
10.22103/jab.2026.26735.1840
چکیده

هدف: هدف از این پژوهش، ارزیابی تأثیر تنظیم‌کننده رشد گیاهی آتونیک (Atonic) و قارچ کنترل زیستی Trichoderma viride در کاهش آلودگی به Alternaria alternata، به‌صورت جداگانه و توأم، و همچنین بهبود صفات فیزیکی میوه کنار (Ziziphus mauritiana L. cv. Tufahi) بود. این مطالعه با تمرکز بر افزایش کیفیت میوه و ارائه روشی سازگار با محیط زیست برای کنترل بیماری انجام شد.مواد و روش‌ها: این تحقیق در یک باغ تجاری کنار واقع در جنوب شهر ناصریه، استان ذی‌قار، عراق و در فصل رشد 2024-2023 انجام شد. درختان شش‌ساله کنار که به‌طور طبیعی به A. alternata آلوده بودند، مورد استفاده قرار گرفتند. جداسازی و شناسایی عامل بیماری‌زا از میوه‌های آلوده با استفاده از روش‌های استاندارد قارچ‌شناسی انجام شد. آزمون‌های تضاد درون‌شیشه‌ای روی محیط کشت PDA برای بررسی اثر بازدارندگی T. viride بر A. alternata انجام گرفت. همچنین اثر آتونیک بر رشد هر دو قارچ تحت شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. در آزمایش مزرعه‌ای، درختان با آتونیک به‌تنهایی، T. viride به‌تنهایی، ترکیب هر دو تیمار و شاهد بدون تیمار مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج: نتایج آزمایشگاهی نشان داد که T. viride دارای اثر بازدارندگی بالایی بر رشد A. alternata است که بیانگر پتانسیل بالای آن به‌عنوان عامل کنترل زیستی می‌باشد. در مقابل، آتونیک در شرایط درون‌شیشه‌ای هیچ اثر مستقیم بازدارنده یا تحریک‌کننده‌ای بر رشد قارچ‌ها نشان نداد که حاکی از نقش عمدتاً فیزیولوژیک آن است. نتایج مزرعه‌ای نشان داد که کاربرد توأم آتونیک و T. viride نسبت به تیمارهای منفرد و شاهد مؤثرتر بود. این تیمار باعث افزایش معنی‌دار رشد رویشی، طول و قطر میوه، وزن تر و خشک میوه، وزن گوشت میوه، وزن بذر و نسبت گوشت به بذر شد. علاوه بر این، شدت و گسترش آلودگی به A. alternata در میوه‌های تیمار شده به‌طور معنی‌داری کاهش یافت.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که برهم‌کنش بین آتونیک و T. viride دارای اثر هم‌افزایی است. تحریک فیزیولوژیک ناشی از آتونیک همراه با اثرات کنترل زیستی و تحریک رشد T. viride منجر به بهبود کیفیت فیزیکی میوه و مهار مؤثر A. alternata شد. بنابراین، این روش تلفیقی می‌تواند به‌عنوان رویکردی ایمن و کارآمد برای بهبود کیفیت میوه کنار و مدیریت بیماری‌های قارچی در شرایط مزرعه‌ای توصیه شود.