از یتیم داستانی تا قورچی تاریخی (اثبات هویّت ناشناختۀ حسین کُرد شبستری بر پایۀ شواهد تاریخی و ادبی)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، ایران

doi
10.22067/jls.2022.73830.1208
چکیده

حسین کُرد شبستری از محبوب‌ترین پهلوانان متأخّر در ادب حماسی فارسی است و بنا بر شواهد اخیر، گزارشی که برای مدّت‌ها از احوال و نبردهای او در ایران تحت عنوان داستان حسین کُرد شبستری مشهور شده، خود بخش چهارم از حماسۀ دیگری با عنوان یتیم‌نامه بوده که هنوز به شکل جامع منتشر نشده است. عمق بی‌توجّهی به وجوه مختلف یتیم‌نامه تا جایی است که هنوز هویّت تاریخی حسین کُرد به‌عنوان پهلوان محوری روایت، ناشناخته مانده و مایۀ اظهارنظرهای ناصوابی هم شده است. پژوهش حاضر به روش استقرایی و با تکیه بر شواهد نویافتۀ منابع تاریخی و ادبی، به ارزیابی داده‌های داستانی پرداخته است. مطابق با برآیندهای طرح‌شده و تأیید قراین تاریخی و ادبی، حسین کُرد شبستری در واقع همان حسین‌بیگ تبریزی، قورچی خاصّۀ شاه‌عبّاس بوده که در روایت داستانی به‌عنوان یتیم معرّفی شده است.