نقد و توجیه رویکردهای تحققی و اقتصادی به مفهوم تقصیر در مسئولیت مدنی و آثار عملی آن در دعاوی مرتبط

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jcl.2020.291112.633911
چکیده

فارغ از مواردی که قانون یا قرارداد نحوۀ احراز تقصیر عامل زیان را مشخص می‌کنند، مسئلۀ چگونگی احراز تقصیر پیچیده و محتمل‌الوجوه است.این تحقیق در صدد پاسخ به این سؤال است که پرسش از تقصیرآمیز بودن رفتار، آیا پرسشی توصیفی است یا هنجاری؟ به تعبیر دیگر، وقتی دادرس در پی احراز تقصیر خوانده در دعوای مسئولیت مدنی است، آیا بایستی همانند دانشمندان تجربی در جهان خارج به تجربه بپردازد و پس از کشف رفتار متعارف (رفتاری که بیشترین تکرار را داراست) در خصوص قضیۀ متنازع‌فیه، انحراف رفتار خوانده را با آن بسنجد؟ یا آنکه فارغ از اینکه درواقع چه رفتاری به چه میزان معمول است، وی باید انسانی ایدئال (که اصلاً در جهان وجود خارجی ندارد) را درنظر بگیرد و میزان انحراف رفتار خوانده را با آن بسنجد. به عبارت دیگر، آیا معیار در احراز تقصیر، انحراف از رفتار انسان متعارف است یا انسان معقول؟ در این تحقیق نشان دادیم که رویکرد توصیفی به مفهوم تقصیر غیرمنطقی است. روش تحقیق کتابخانه‌ای و میدانی است. در دو گفتار به بررسی رویکرد هنجاری و توصیفی خواهیم پرداخت.