فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: در زندگی شهری معاصر مهم‌ترین عناصر موجود در یک شهر، بناها و ساختمان‌های آن است که زیبایی، هماهنگی و موزون بودن آن‌ها می‌تواند علاوه بر زیبا‌سازی محیط و فضای شهری، آسایش و سلامت ذهنی و روحی شهروندان را در پی داشته باشد. یکی از اصول اصلی شهرسازی، پرداختن به جنبه های زیبایی شناسانه است که اقدامات مرتبط با آن در بستر برنامه های راهبردی و عملیاتی در شهرها صورت می گیرد. اما مسئله ناهنجاری‌های بصری و ناهمگونی‌های عناصر محیطی و المان‌های شهری در اختلاط و امتزاج با ساخت‌وسازهای معماری و شهرسازی، معضلی است که مسئولین شهری بسیاری از کلان‌شهرها امروزه با آن روبه‌رو هستند. هدف: با توجه به ارتباط بسیار نزدیک هنر و شهر، پژوهش حاضر به دنبال شناسایی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های دیوارنگاری شهری و تبیین کارکرد و نقش آن در کمک به سامان‌دهی عناصر بصری و زیبا‌سازی، هماهنگ‌سازی و هویت‌بخشی به محیط‌های شهری است. روش: روش این پژوهش بر اساس مشاهدات عینی و گردآوری اطلاعات و مستندات به‌صورت کتابخانه‌ای، با روش تحلیلی توصیفی صورت گرفته است. یافته‌ها: دیوارنگاری شهری به‌عنوان گونه‌ای از هنرهای تجسمی که عمدتاً بر روی دیوارها و بناهای معماری و فضا‌های شهری شکل می‌گیرد، بر اساس ماهیت وجودی‌اش و نوع ارتباط و وابستگی‌اش به دیوار و معماری و فضاهای شهری، دارای کارکردهای متنوع و گسترده‌ای است که در حوزه‌های مختلفی چون هنرهای تجسمی، معماری، شهرسازی و حتی علوم اجتماعی و ارتباطات قابل مشاهده و بررسی هستند. نتیجه­گیری: دیوارنگاری شهری به‌موجب ماهیت عمومی و ظرفیت ارتباطی و استقرارش در محیط‌های شهری، امکان بیان و انتقال گسترده پیام در آثار و فضاهای شهری را فراهم می‌آورد و ضمن این‌که در امر هویت‌بخشی، به اشاعه، تحکیم و بازآفرینی هویت شهری نیز کمک می‌کند. همچنین دیوارنگاری، علاوه بر کارکرد تزئینی و زیباسازی فضاهای شهری، می‌تواند ضمن کنترل و کاستن ناهنجاری‌ها و آلودگی‌های بصری، به عنوان عامل مهمی به منظور تلطیف بناها و سازه‌ها، ایجاد حس آسایش و آرامش بصری، آفرینش زیبایی و هماهنگی شکل و ریتم در آثار معماری و زیباسازی شهری نقش ارزشمندی ایفا کند. از این‌رو دیوارنگاری را می‌توان نوعی هنر چندوجهی دانست که اساساً ماهیت مشارکتی دارد و هماهنگی با محیط فضایی که در آن قرار می‌گیرد خواهد داشت و با توجه به عملکرد و کارآیی آن در حوزه‌های زیباشناختی، هویت‌بخشی و ارتباطی، در زیباسازی محیط و توسعه زندگی شهری نقشی کلیدی و اساسی ایفا می‌کند.