فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: بافت‌های تاریخی شهری در سال‌های اخیر با چالش‌هایی همچون تضعیف هویت فرهنگی، فشار بر زیرساخت‌ها و کاهش کیفیت تجربه بازدیدکنندگان مواجه شده‌اند. در این میان، بازی‌وارسازی به‌عنوان یک رویکرد نوین طراحی مبتنی بر عناصر بازی (مانند مأموریت، روایت، پاداش و چالش)، ظرفیت بالایی برای ارتقای مشارکت گردشگران و رفتارهای پایدار دارد. بااین‌حال، اغلب چارچوب‌های موجود در این حوزه، انتزاعی، فناورانه‌محور و نامتناسب با پیچیدگی‌های فرهنگی و فضایی بافت‌های تاریخی، به‌ویژه در کشورهای جنوب جهانی، هستند. هدف: هدف این پژوهش، طراحی یک مدل مفهومی بومی‌شده برای ادغام بازی‌وارسازی در مدیریت پایدار گردشگری شهری با تمرکز بر بافت تاریخی شهر همدان است. روش: این مطالعه با بهره‌گیری از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی و در چهار مرحله انجام شد: ۱) پیمایش کمی با نمونه ۳۸۴ نفره از گردشگران و ساکنان؛ ۲) مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با پنج خبره حوزه طراحی شهری، گردشگری و فناوری تعاملی؛ ۳) اجرای سه مرحله‌ای روش دلفی برای اعتبارسنجی مدل مفهومی؛ و ۴) تلفیق داده‌ها و ساخت مدل نهایی با استفاده از رویکرد تحلیلی-مفهومی. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی چهار لایه اصلی در مدل منجر شد: عوامل علی (مانند مشارکت محلی و غوطه‌وری روایی)، عوامل زمینه‌ای (مانند ظرفیت نهادی و محدودیت‌های زیرساختی)، مکانیزم‌های مداخله‌گر (شامل طراحی بازی‌وار و مدیریت هوشمند)، و پیامدها (همچون پیوند با مکان و اقتصاد تجربه). مفهوم مرکزی مدل، "تجربه تعاملی و انگیزشی در چارچوب حکمرانی نرم" شناسایی شد. نتیجه­ گیری: مدل پیشنهادی، با تلفیق نظریه‌های انگیزشی، اقتصاد تجربه و حکمرانی نرم، چشم‌اندازی بومی و کاربردی برای به‌کارگیری بازی‌وارسازی در بافت‌های تاریخی ارائه می‌دهد. این مدل نه‌تنها به ارتقای کیفیت تجربه گردشگران کمک می‌کند، بلکه ابزاری برای توانمندسازی جوامع محلی و حفاظت پایدار از میراث شهری محسوب می‌شود.