تأثیر محلول‌پاشی اسید هیومیک و نانوآهن بر برخی ویژگی‌های شیمیایی بادمجان (Solanum melongena L.)

نویسندگان

1 دانشکده علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشکده کشاورزی و تالاب‌ها، دانشگاه ذی‌قار، عراق.

2 دانشکده علوم باغبانی و مهندسی فضای سبز، دانشکده کشاورزی و تالاب‌ها، دانشگاه ذی‌قار، عراق

doi
10.22103/jab.2025.26294.1796
چکیده

هدف: امروزه بهبود کیفیت تغذیه‌ای برگ و میوه بادمجان و افزایش کارایی عناصر غذایی در شرایط اقلیمی مختلف مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. علاوه بر این، مطالعه تأثیر تغذیه بر میزان کلروفیل، پروتئین، آنتوسیانین و آلکالوئیدها با روش‌های ساده و قابل تکرار از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین، هدف این پژوهش بررسی اثر مقادیر مختلف اسید هیومیک و نانوآهن بر برخی ویژگی‌های شیمیایی بادمجان (رقم بارسلونا) بود.مواد و روش‌ها: این پژوهش در فصل رشد ۲۰۲۵ در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و تالاب‌ها، دانشگاه ذی‌قار، عراق انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل با دو عامل اصلی طراحی شد. عامل اول، محلول‌پاشی اسید هیومیک در سه غلظت ۰، ۲ و ۴ گرم در لیتر بود. عامل دوم، محلول‌پاشی نانوآهن در پنج غلظت ۰، ۲۰، ۴۰، ۶۰ و ۱۰۰ میلی‌گرم در لیتر در نظر گرفته شد. سپس درصد پروتئین کل برگ، درصد نیتروژن برگ، محتوای آنتوسیانین میوه، درصد کلروفیل برگ و محتوای آلکالوئید میوه اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری Genstat و تحلیل واریانس (ANOVA) تجزیه و تحلیل شدند. میانگین‌ها بر اساس آزمون حداقل اختلاف معنی‌دار (LSD) در سطح احتمال 05/0 مقایسه شدند.نتایج: نتایج نشان داد بیشترین تأثیر مثبت بر ویژگی‌های شیمیایی مربوط به غلظت ۴ گرم در لیتر اسید هیومیک بود. این تیمار موجب افزایش درصد نیتروژن برگ (73/3%)، پروتئین کل برگ (32/23%)، کلروفیل برگ (68/17%)، آنتوسیانین میوه 33/11%) و آلکالوئیدهای میوه (45/0%) شد. همچنین بهترین عملکرد مربوط به غلظت ۶۰ میلی‌گرم در لیتر نانوآهن بود؛ به‌طوری‌که مقادیر 56/3% نیتروژن برگ، 28/22% پروتئین، 51/16% کلروفیل، 82/10% آنتوسیانین و 43/0% آلکالوئید مشاهده شد. بر اساس این نتایج می‌توان گفت هر دو تیمار نقش تقویتی در فرآیندهای فیزیولوژیکی و تجمع ترکیبات شیمیایی مهم در گیاه دارند.نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، تیمارهای ۴ گرم در لیتر اسید هیومیک و ۶۰ میلی‌گرم در لیتر نانوآهن می‌توانند به‌عنوان بهترین تیمارهای پیشنهادی برای بهبود کیفیت برگ و میوه بادمجان مورد استفاده قرار گیرند. زیرا احتمالاً این مواد موجب افزایش جذب عناصر غذایی و تقویت فعالیت‌های متابولیکی شده و تولید کلروفیل و ترکیبات ثانویه مفید را در گیاه افزایش می‌دهند. بنابراین می‌توان این تیمارها را برای استفاده در برنامه‌های تغذیه‌ای در مناطقی با شرایط مشابه محل مطالعه توصیه کرد.