مطالعه جامعه‌شناختی سکولاریسم و پساسکولاریسم از منظر پیتر برگر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی

2 دانشیار بخش جامعه شناسی و برنامه ریزی اجتماعی دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jsr.2018.66987
چکیده

مقاله‌ی حاضر درصدد است به بررسی آرای برگر در خصوص سکولاریسم و پساسکولاریسم بپردازد. به این منظور ابتدا به بررسی بنیان نظری او می‌پردازیم و سپس در دو مبحث، سکولاریسم و پساسکولاریسم را از منظر او به بحث می‌گذاریم. برگر مبتنی بر نگرشی معرفت‌شناسانه، دین را نوعی برساخت اجتماعی می‌داند؛ همچنین، او با اتخاذ رویکردی ذات‌گرایانه در تعریف دین، سکولاریسم را نوعی افول دین در عصر مدرن می‌داند که در تمام دنیا گسترش یافته است. برگر با گذر زمان دچار تحول نظری شده و نظرش را بدین شکل تغییر می‌دهد که مدرنیته ذاتاً منجر به ایجاد سکولاریسم نمی‌شود و به همین دلیل امروزه دین در حال بازگشت به جوامع است و ما شاهد افول سکولاریسم و نه افول دین هستیم که از آن در مقاله‌ی حاضر با عنوان ظهور "پساسکولاریسم" تعبیر شده است. دستاوردهای نظری این مقاله نشان می‌دهد که گرچه در عصر پساسکولار شواهدی از حضور مجدد دین ملاحظه می‌شود اما در جوامع اروپایی و در میان اقشار تحصیل کرده در رشته‌های علوم انسانی، این گرایش به سوی دین ملاحظه نمی‌شود. علاوه بر این باید گفت که دین بازگشت یافته در مقایسه با گذشته، تغییرات و تحولاتی را تجربه نموده و به سمت غیرنهادی‌شدن پیش رفته است.