راهبردهای طراحی در شهر رشت با استفاده از اصول معماری تاریخی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران

doi
10.22124/upk.2025.30445.2025
چکیده

بیان مسئله: پیوند میان گذشته و امروز می‌تواند موجب هویت‌بخشی، تداوم اصول معماری و زیبایی بناها و بافت‌های شهری ‌گردد. عدم توجه به گذشته، علاوه بر ناهمگونی و از بین رفتن تدریجی هویت شهرها، عدم تطابق فرهنگی را نیز به دنبال خواهد داشت. معماری تاریخی و بومی هر محل، در یک تداوم تاریخی و در راستای یک سیاست مبتنی بر استمرار به تدریج و در طول سالیان متمادی با طبیعت و محیط اطراف شکل گرفته است. ساخت و سازهای جدید بدون برنامه در هر منطقه و به خصوص در بافت تاریخی می‌تواند به دلیل عدم هماهنگی به ارزش‌های معماری موجود صدمات شدیدی را وارد نماید. هدف: هدف از این پژوهش تدوین راهبردهای طراحی در شهر رشت با استفاده از اصول معماری تاریخی می‌باشد. روش: در بخش نخست، مبانی نظری پژوهش تشریح و فرآیند تدوین راهبردهای طراحی ارائه می‌شود. داده‌های این بخش با روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و با رویکرد توصیفی-تحلیلی مورد واکاوی قرار می‌گیرند. در بخش دوم (استخراج اصول و قواعد معماری تاریخی)، 15 بنای تاریخی شهر رشت به عنوان نمونه موردی مطالعه و بررسی می‌شوند، روش تحقیق در این مرحله به صورت کمی و میزان کاربرد و فراوانی هرکدام از مؤلفه‌ها در بناهای معماری می‌باشد. در مرحله نهایی، راهبردهای طراحی بناهای معماری در شهر رشت با استفاده از ویژگی‌های به دست آمده در مرحله دوم پژوهش، تدوین و ارائه می‌گردد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که بناهای تاریخی رشت دارای مؤلفه‌های کالبدی بخصوصی در اندازه، ارتفاع و محل قرارگیری می‌باشند. استفاده از فضاهای نیمه‌باز (ایوان) به عنوان یکی از مشخصه‌های اصلی بنا با اشکال و صورت‌های متنوع و عملکردهای متفاوت نقش مهمی در شکل‌گیری کالبد و نمای بیرونی بنا دارد. تنوع سطوح در جداره بیرونی برای ایجاد غنای بصری، بازشوهای متنوع و آرایه‌های تزئیناتی از ویژگی‌های بارز آن‌ها می‌باشد. نتیجه­‌گیری: تدوین راهبردهای طراحی در شهر رشت با توجه به معماری تاریخی و استفاده از این راهبردها در طراحی و ساخت بناهای معماری امروز به شکل نوین می‌تواند منجر به انسجام و هماهنگی در بافت شهری شود و همچنین پیوستگی سیمای شهری را به دنبال داشته باشد، گردد.