بررسی بیان ژنی تنظیمکنندههای کلیدی تشکیل لایههای زاینده در جنینهای جوجه با استفاده از تکنیک RT-PCR
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بصره، بصره، عراق.
2 استادیار، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بصره، بصره، عراق.
3 مدرس، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه بصره، بصره، عراق
doi
10.22103/jab.2025.26220.1791چکیده
هدف: مطالعات مختلف نشان دادهاند که ژن PRDM14 نقش بسیار مهم و بنیادی در رشد اولیه جنین جوجه و تشکیل لایههای زاینده دارد. هدف این مطالعه بررسی الگوی بیان ژن PRDM14 در مراحل اولیه تکوین جنینی و همچنین بررسی نقش تکاملی آن بود. این پژوهش همچنین به دنبال سادهسازی شناسایی خانوادههای اصلی فاکتورهای رونویسی فعال در پنج روز نخست رشد جنینی است.مواد و روشها: برای مقایسه PRDM14 با سایر اعضای خانواده PRDM، از تحلیل فیلوژنتیک استفاده شد. همچنین، پروفایلگذاری مقایسهای بیان ژن برای بررسی فعالیت ژنی در مراحل E1 تا E5 انجام شد که نمایانگر اولین و حساسترین مراحل رشد جنین جوجه هستند. از مجموعه دادههای عمومی ژنومی و خانوادههای ژنی حاشیهنویسیشده برای شناسایی فاکتورهای رونویسی و تعیین توزیع آنها در سراسر ژنوم استفاده شد.نتایج: تحلیلها نشان داد که ژن PRDM14 و سایر ژنهای خانواده PRDM الگوی واگرایی تکاملی مشابهی با سایر مهرهداران دارند. مراحل E1 تا E5 بهعنوان حیاتیترین مراحل تکوین جنینی شناسایی شدند و تغییرات عمدهای در بیان ژن در این دورهها مشاهده شد. در بین جنینهای بررسیشده، 1097 فاکتور رونویسی شناسایی شد. این ژنها دارای توزیع تصادفی نبودند، بلکه الگوی ساختاری ژنومی معناداری داشتند. خانوادههای فاکتور رونویسی مانند bHLH، Zf-C2H2 و Homeobox نیز شناسایی شدند که نقش مهمی در رشد اولیه دارند. پروتئینهای هومئوباکس از ۶۰ اسید آمینه تشکیل شدهاند و برای تنظیم بسیاری از فرآیندهای تکوینی ضروری هستند. فاکتورهای رونویسی ISL1، MKX، NANOG و CDX2 شناسایی و در گروههای Homeobox و bHLH طبقهبندی شدند. این فاکتورها در تعیین سرنوشت سلولی، تشکیل دودمانهای سوماتیک و پلوریپوتنسی نقش دارند. در روزهای ۴ و ۵، گروه bHLH بیان بالایی نشان داد که نقش اساسی در تکوین دستگاه عصبی و سلولهای زایشی دارد.نتیجهگیری: این مطالعه نشان میدهد که مراحل اولیه تکوین جنینی شامل فعالیت هماهنگ خانوادههای اصلی فاکتورهای رونویسی است. الگوی بیان ساختاریافته و فعالسازی زودهنگام PRDM14 نشاندهنده نقش اساسی آن در هدایت هویت سلولی و مسیرهای تکوینی در جنینهای جوجه است.