شناسایی و اولویت‌بندی عوامل موثر بر ساماندهی منظر شهری موردپژوهی؛ جداره محور دانشسرای شهر رشت

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده هنرو معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر

2 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22124/upk.2025.30233.2020
چکیده

بیان مسئله: پرداخت به منظر شهری از جنبه توجه به بدنه‌ها و جداره‌های شهری به جهت برقراری بیشترین ارتباط بصری با شهروندان و انتقال اطلاعات بسیار از محیط شهر به مخاطب، همواره از دغدغه‌های پژوهشیِ صاحب‌نظران حوزه معماری و شهرسازی است. از معضلات اصلیِ حال حاضر در شهرهای کشور نیز، چه در مقیاس خرد و چه کلان، بی‌توجهیِ صرف به کالبد بدنه‌ها، آلودگی و اغتشاش خیابان‌هاست. هدف: پژوهش حاضر در پی سامان دادن به جداره‌های شهری، ابتدا به شناسایی چالش ها و مسائل و مشکلات کلان طراحی منظر و جداره و همجنین مشکلات خاص نمونه موردی و سپس اولویت‌بندی عواملی که در این امر موثر هستند، می‌پردازد. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی و پیمایشی است. پس از مطالعات کتابخانه‌ای، 12 تن از اساتید دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان به عنوان متخصصین پانل دلفی انتخاب شدند و  طراحی و شناسایی شاخص‌ها به کمک پرسش‌نامه‌های باز انجام گرفت. با ادغام شاخص‌های مستخرج از مبانی نظری و تحلیل آراء متخصصین، 26 شاخص اثرگذار در ساماندهی جداره‌ها در 3 دسته استخراج گردید. سپس خبرگان در قالب پرسش‌نامه‌های بسته و طیف 5 درجه‌ایِ لیکرت به امتیازدهی معیارها پرداختند و داده‌ها با تکنیک تاپسیس (TOPSIS) اولویت‌بندی شد. یافته‌ها: مطابق تحلیل، شاخص‌های "تدوین ضوابط اجرایی برای انواع الحاقات جداره" و "کاربست مصالح مناسب و همگون در تعمیرات و بازسازی" دارای بالاترین اولویت‌ها هستند و کمترین تاثیرات نیز به شاخص‌های "عقب‌نشینی طبقات و تامین وسعت دید آسمان" و "طرح استحکام بصری" مربوط است. نتیجه­‌گیری: "تدوین ضوابط اجرایی برای انواع الحاقات جداره" به عنوان اصلی‌ترین اولویت انتخابی، حکایت از این دارد که متخصصین در رسیدن به یک کلیت هماهنگ و یکپارچه در بدنه محور دانشسرای شهر رشت، نگران نگاه جزءنگر غیرهماهنگ هستند. پالایش جداره از انواع الحاقات ناهماهنگِ موجود، ارزش‌های پنهانِ بدنه را قابل رویـت می‌سازد و بدین ترتیب با نمایان شدن ناهمگونی میان مصالح جدید و ابنیه حاشیه محور، کاربست دو شاخصه دوم؛ "مصالح همگون در تعمیرات و بازسازی" و "مصالح نمایاننده قدمت بنا"، مخاطب را به سوی درک یک انضباط مشخص سوق می‌دهد.