اثرات ضدمیکروبی و مولکولی اسید سینامیک و آب مغناطیسی‌شده بر باکتری‌های بیماری‌زای موجود در گوشت طیور: یک مطالعه کاربردی چندرویکردی

نویسندگان

1 گروه تولیدات دامی، دانشکده کشاورزی و تالاب‌ها، دانشگاه ذی‌قار، عراق.

2 گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، مؤسسه فنی کوت، دانشگاه فنی میانی، عراق.

3 گروه فناوری‌های تولیدات دامی، مؤسسه فنی شطره، دانشگاه فنی جنوب، عراق.

doi
10.22103/jab.2025.26323.1798
چکیده

هدف: باکتری‌های اشرشیا کلی (Escherichia coli)، گونه‌های سالمونلا (Salmonella spp.) و استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) از مهم‌ترین عوامل بیماری‌زایی هستند که موجب آلودگی گوشت طیور می‌شوند و این آلودگی یکی از چالش‌های اساسی در حوزه ایمنی مواد غذایی به شمار می‌رود. امروزه، مقاومت آنتی‌بیوتیکی به‌طور فزاینده‌ای در حال افزایش است؛ ازاین‌رو، گرایش به استفاده از رویکردهای ضدمیکروبی جایگزین مبتنی بر ترکیبات طبیعی اهمیت بیشتری یافته است. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی اثرات ضدمیکروبی و مولکولیِ منفرد و هم‌افزایانه‌ی اسید سینامیک ۱% و آب مغناطیسی‌شده بر پاتوژن‌های شایع گوشت طیور تحت شرایط نگهداری در دمای یخچال بود.مواد و روش‌ها: نمونه‌های گوشت مرغ تازه که به‌طور طبیعی به باکتری‌های هدف آلوده بودند، تحت چهار تیمار شامل اسید سینامیک (G1)، آب مغناطیسی‌شده (G2)، ترکیب اسید سینامیک و آب مغناطیسی‌شده (G3) و گروه شاهد (G4) که در محلول سالین استریل غوطه‌ور شده بود، قرار گرفتند. برای شمارش بار میکروبی در زمان‌های ۰، ۱۲ و ۲۴ ساعت از محیط‌های کشت انتخابی استفاده شد. فعالیت ضدمیکروبی به‌وسیله‌ی روش انتشار در چاهک آگار تعیین گردید و به‌منظور بررسی تغییرات مولکولی و ارزیابی سلامت DNA باکتری‌های هدف، از واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) و الکتروفورز ژل استفاده شد.نتایج: بیشترین کاهش جمعیت باکتریایی در تیمار ترکیبی G3 مشاهده شد؛ به‌طوری‌که شمار E. coli، Salmonella spp. و S. aureus پس از ۲۴ ساعت به‌ترتیب 3/52، 5/15، و 42 CFU/g بود، در حالی‌که این مقادیر در گروه شاهد به‌ترتیب 55/11، 65/4، و 42 CFU/g گزارش شد. تیمار G3 بیشترین قطر هاله عدم رشد (14 میلی‌متر در مورد E. coli) را نشان داد که بیانگر فعالیت ضدمیکروبی هم‌افزای قوی بود. اسید سینامیک به‌تنهایی اثرگذاری متوسطی داشت، در حالی‌که آب مغناطیسی‌شده به‌صورت منفرد اثربخشی کمتری نشان داد. نتایج الکتروفورز حاکی از تخریب قابل‌توجه DNA باکتریایی در تیمار G3، به‌ویژه در Salmonella spp. بود که می‌تواند نشان‌دهنده‌ی اثرات ژنوتوکسیک تیمار ترکیبی باشد.نتیجه‌گیری: ترکیب اسید سینامیک و آب مغناطیسی‌شده می‌تواند به‌طور مؤثری به‌عنوان یک عامل مهارکننده میکروبی در گوشت طیور مورد استفاده قرار گیرد و این ترکیب پتانسیل جایگزینی روش‌های نگهداری متداول با یک نگه‌دارنده طبیعی و ایمن را دارد. نتایج این مطالعه، استفاده از این ترکیب را به‌عنوان بخشی از راهکارهای حفظ و نگهداری گوشت به‌منظور افزایش ایمنی مواد غذایی و مقابله با مقاومت ضدمیکروبی تأیید می‌کند.