اثرات آنتی‌باکتریال و آنتی‌بیوفیلم پروبیوتیک‌ها علیه باکتری Pseudomonas aeruginosa مقاوم به چند دارو از جدایه‌های بالینی

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه دیالی، دیالی، 32001، عراق.

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش علوم خالص، دانشگاه دیالی، دیالی، 32001، عراق.

3 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه دیالی، دیالی، 32001، عراق

doi
10.22103/jab.2025.26119.1784
چکیده

هدف: مقاومت آنتی‌بیوتیکی یک مشکل عمده سلامت جهانی محسوب می‌شود که درمان مؤثر بسیاری از عفونت‌های باکتریایی، به‌ویژه عفونت‌های ناشی از Pseudomonas aeruginosa مقاوم به چند دارو (MDR)، را با چالش مواجه کرده است. از این‌رو، نیاز مبرمی به توسعه راهکارهای نوین برای مقابله با میکروارگانیسم‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک وجود دارد. پروبیوتیک‌ها مزایای بالقوه‌ای را در درمان اختلالات مختلف نشان داده‌اند. هدف این مطالعه بررسی اثرات آنتی‌باکتریال و آنتی‌بیوفیلم پروبیوتیک‌ها علیه جدایه‌های بالینی P. aeruginosa مقاوم به چند دارو بود.مواد و روش‌ها: در این مطالعه، 20 جدایه P. aeruginosa مقاوم به چند دارو از مجموع 165 نمونه بالینی شامل نمونه‌های گوش، زخم، سوختگی و ادرار جداسازی شد. آزمون حساسیت آنتی‌بیوتیکی با استفاده از روش انتشار دیسک انجام گرفت. گونه‌های Lactobacillus از 15 نمونه طبیعی مختلف (7 نمونه شیر، 5 نمونه ماست و 3 نمونه واژینال) جدا شده و با استفاده از آزمون‌های بیوشیمیایی شناسایی و به‌وسیله سیستم Vitek 2 تأیید شدند. سوپرناتانت بدون سلول (CFS) برای ارزیابی فعالیت‌های آنتی‌باکتریال و آنتی‌بیوفیلم علیه جدایه‌های P. aeruginosa مقاوم به چند دارو، با استفاده از روش انتشار در چاهک آگار و آزمون میکروپلیت برای سنجش فعالیت ضد بیوفیلم به‌کار گرفته شد.نتایج: از میان 15 نمونه طبیعی، 10 نمونه (3 شیر، 5 ماست و 2 واژینال) از نظر حضور گونه‌های Lactobacillus مثبت بودند. از میان 20 جدایه P. aeruginosa، تنها 7 جدایه تولیدکننده قوی بیوفیلم بودند. نتایج نشان داد که قوی‌ترین اثرات مهاری بر رشد سه جدایه P. aeruginosa (P7، P13 و P15) در غلظت حداقل مهارکنندگی (MIC) و زیر MIC (به‌ترتیب 25 و 5/12 میکروگرم بر میلی‌لیتر) مشاهده شد، در حالی‌که چهار جدایه دیگر (P3، P4، P11 وP18 ) و MIC و زیر MIC برابر با 50 و 25 میکروگرم بر میلی‌لیتر را نشان دادند. اثر مهاری CFS تنها علیه 7 جدایه P. aeruginosa مقاوم به چند دارو با بیشترین میزان تشکیل بیوفیلم بررسی شد و نتایج، اثر آنتی‌باکتریال قابل توجهی را نشان داد. در جدایه‌های حساس، قطر هاله عدم رشد بین 3 تا 12 میلی‌متر متغیر بود.نتیجه‌گیری: از میان 10 جدایه Lactobacillus spp.، دو جدایه (با منشأ واژینال) هیچ‌گونه فعالیت مهاری علیه یک یا چند سویه P. aeruginosa مقاوم به چند دارو نشان ندادند. گونه‌های Lactobacillus جداشده از شیر و ماست دارای اثر مهاری بر رشد P. aeruginosa بودند. یافته‌ها در نهایت این مفهوم را تأیید می‌کنند که می‌توان از پروبیوتیک‌ها به‌عنوان جایگزینی برای آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان باکتری‌های بیماری‌زای مقاوم به آنتی‌بیوتیک استفاده کرد.