فضای سبز شهری در شهر پایدار (مورد مطالعه: پارک فدک تهران)

نویسندگان

1 استادیار گروه مردم‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jisr.2020.311701.1139
چکیده

 برای آنکه فضای سبز بخشی از یک شهر پایدار محسوب شود، باید به وجوه اجتماعی و فرهنگی آن نیز توجه کرد. سه جنبۀ مهم فضای سبزی یک شهر پایدار عبارت است از: جنبه‌های زیست‌محیطی، ایجاد شبکۀ اجتماعی و کاهش طرد و افزایش شمول فرهنگی. در مطالعۀ حاضر، وضعیت پارک فدک در منطقۀ 2 تهران به‌عنوان فضای سبز شهری از منظر احراز شاخص‌های شهر پایدار مطالعه شده است. برای این مطالعه از دو گروه اثرگذاران شامل کارفرمایان، تصمیم‌گیران، برنامه‌ریزان و مجریان طرح در شهرداری و اثرپذیران، شامل ساکنان و همسایگان پارک و مصرف‌کنندگان پارک از طریق مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته تحقیق شد. همچنین با حضور در پارک و به‌کمک مشاهدۀ مشارکتی در زمان‌های مختلف، توصیف کاملی از پارک صورت گرفت. مصاحبه‌ها در سه محور مقوله‌بندی شدند: پیامد زیست‌محیطی احداث پارک فدک: تأمین سرانۀ فضای سبز شهری، آلودگی صوتی و هوا، بحران آب؛ شبکۀ روابط اجتماعی در فضای سبز شهری: پارک به‌مثابۀ فضای سوم، تعلق به فضا و حذف و شمول فرهنگی در فضای سبز شهری: طرد طبقاتی، طرد جنسیتی، طرد سنی، طرد قومیتی و امنیت. نتایج حاکی است که این پارک به سرانۀ فضای سبز منطقۀ 2 شهری که پارک در آن واقع است کمک کند، اما برخی مناطق شهر تهران که در حد کمتری سرانۀ فضای سبز دارند، سبب توسعۀ نامتوازن فضای سبز در شهر تهران شده و اثری بر ایجاد شبکۀ روابط اجتماعی نداشته است. هرچند سبب طرد جنسی، سنی و قومی نشده، شمول فرهنگی نیز تقویت نشده است.