تصویرِ تاریخ: از دانمارک تا پاریس (تحلیل اسطورهشناختیِ کاریکاتورهای سیاسی درباره پیامبر اسلام (ص))
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه جامعهشناسی دانشگاه رازی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جامعهشناسی دانشگاه رازی
3 دانشجوی کارشناسی ارشد جامعهشناسی دانشگاه رازی
doi
10.22059/jsr.2017.61044چکیده
در بطن سیاستهای بازنمایی غرب، اسلام سیاسی و خشونتهای تجسمیافتهی آن، امری درونماندگارِ جهان اسلام و روحیهی جمعی مسلمانان تلقی میشود. پیامد این امر، تاریخزدایی از جهان اسلام و اسطورهسازی از آن است. یکی از میانجیهای این اسطورهسازی، بازنماییهای رسانهای است. غرب، هژمونی گستردهای بر انتشار تصاویر رسانهای دارد؛ یکی از جلوههای عمدهی رسانهای از اسلام و مسلمانان و به تبع آن تکثیر سیاستهای اسلامهراسی، انتشار کاریکاتورهایی منسوب به پیامبر اسلام (ص) در غرب و در چند سال اخیر بوده است. اسطورهشناسیهای بارت طرح نقادانهای را پیشروی ما میگذارد تا از طریق آن اسطوره را در زمانهی حاضر رمزگشایی کنیم و به ایدئولوژی بنیادی آن بپردازیم. این جستار با این پیشفرض که تصاویر دارای دلالتهای تاریخی-اجتماعیاند، کوشیده است کاریکاتورهای نامبرده را در مقام نظامی اسطورهای، نشانهشناسی کند. رمزگشایی کاریکاتورها فاش میکند که تروریسم اسلامی، برخورد تمدنها و پایان تاریخ، اسطورههایی هستند که آنها عرضه میکنند. هدف این اسطورهها غسل تعمید جریان گردش سرمایه تحت عنوان جنگ علیه تروریسم و دفاع از آزادی بیان است. این فرایند هژمونیک بخشی از عملیات موجهسازی نظاممند بهرهکشی، در سطح جهانی است که از سوی جریانهای پوپولیستی و دستِراستی هدایت میشود.
