شناسایی و ارتباط چندشکلی‌های تک نوکلئوتیدی اگزون دو ژن لپتین با صفات رشد در گوسفندان لری-بختیاری و زل

نویسندگان

1 گروه مهندسی علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه مهندسی علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 گروه مهندسی علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 گروه مهندسی علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22103/jab.2025.24374.1630
چکیده

هدف: پروتئین لپتین محصول بیان ژن چاقی بوده و عمدتا در بافت چربی تولید می‌گردد، همچنین با مصرف خوراک، رشد و متابولیسم لیپیدها مرتبط است. هدف از این پژوهش، بررسی چندشکلی در جایگاه 271 جفت‌بازی شامل کل اگزون 2 و بخشی از اینترون‌ 2 ژن لپتین در دو نژاد گوسفند لری-‌بختیاری و زل و ارتباط این جایگاه‌ با صفات رشد و تعیین ژنوتیپ‌های مطلوب برای این صفات در گوسفندان مورد مطالعه بود.مواد و روش‌ها: در مطالعه انجام شده از 373 راس گوسفند شامل 169 راس بره لری-بختیاری از ایستگاه بهنژادی شولی شهرکرد، 74 راس بره لری-بختیاری از کشتارگاه صنعتی شهرستان فارسان و 130 راس گوسفند نژاد زل ایستگاه بهنژادی شیرنگ شهرستان گرگان خونگیری انجام شد. جداسازی DNA با روش بهینه یافته نمکی انجام گرفته‌است. واکنش زنجیره‌ای پلیمزار جهت تکثیر قطعه 271 جفت بازی دربرگیرنده اگزون دوم و بخشی از اینترون دوم ژن لپتین انجام شد.نتایج: با بررسی قطعه 271 جفت‌بازی (دربرگیرنده اگزون دوم و بخشی از اینترون دوم ژن لپتین) با استفاده از روش تفاوت در شکل فضایی تک رشته‌ای DNA (SSCP) نه الگوی باندی مشاهده شد. پس از توالی یابی الگوهای باندی سه جهش در این بخش شناسایی گردید. جهش اول (A/G) 1416 است که در نژادهای ایرانی نیز دیده شده‌است. جهش دیگر در بخش کدکننده بوده و یک باز سیتوزین وارد توالی می‌گردد (+C 1328) که نتیجه آن تولید پروتئینی ناقص است. سومین جهش در اینترون دوم واقع شده و باز تیمین در نوکلئوتید 1566 به گوانین تبدیل شد. فراوانی‌های آللی در گوسفندان لری-بختیاری و زل به ترتیب برای جهش اول (+C 1328) 552/0 و 935/0، برای جهش دوم (A/G 1416) 359/0 و 039/0و برای جهش سوم (T/C 1566) 179/0 و 065/0 است. از مقایسه توالی‌های حاصله با توالی‌های پایگاه داده NCBI شش ژنوتیپ شناسایی شد. نتیجه‌گیری: ارزیابی‌های انجام شده در این پژوهش نشان می‌دهند بین ژنوتیپ‌های شناسایی شده در نژاد لری-بختیاری با صفات وزن تولد، افزایش وزن روزانه، کلسترول (p<0.05) و عرض بالای دنبه (p<0.01) رابطه معنی‌داری وجود دارد.