گروه‌بندی و بررسی تمایز بین برنج های هوازی و ایرانی از نظر تحمل به تنش اسمزی در مرحله جوانه زنی

نویسندگان

1 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

2 دانشیار گروه تولیدات گیاهی علوم کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس

3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان

doi
چکیده

جوانه­زنی گیاهان از جمله مراحل مهم در طول دوره رشدی آنهاست که اغلب تحت تأثیر تنش­های محیطی قرار می­گیرد. هدف از پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه­های جوانه­زنی بود که بیشترین نقش را در تمایز بین ژنوتیپ­های برنج­های هوازی و ایرانی از نظر تحمل به تنش اسمزی داشتند. آزمون استاندارد جوانه­زنی بذر در سه سطح تنش اسمزی (آب مقطر به عنوان محیط نرمال، 8- و 16-  بار حاصل از مانیتول) و با استفاده از 53 ژنوتیپ برنج (شامل 31 ژنوتیپ از برنج­های هوازی و خارجی و 22 رقم از برنج­های ایرانی) انجام شد. گروه‌بندی ژنوتیپ­ها با استفاده از تجزیه خوشه­ای بر اساس متغیرهای جوانه­زنی نشان داد که در شرایط نرمال و تنش 8- بار ژنوتیپ­ها به سه گروه و در شرایط 16- بار به دو گروه قابل تفکیک هستند. تعدادی از ژنوتیپ­ها نیز توانستند در هر سه شرایط در گروه با متوسط ارزش­های بالاتر از میانگین کل قرار گیرند این ژنوتیپ­ها شامل AE6،AE8 ،AE10 ، AE12، AE13، AE15، AE16،AE18 ،AE29  و  AE30بودند که همه جزء ژنوتیپ­های هوازی و خارجی بودند. سپس با در نظر گرفتن دو گروه شامل ژنوتیپ­های هوازی به همراه ارقام خارجی و ایرانی، تجزیه تابع تشخیص انجام شد. آماره لامبدای ویلک برای شرایط نرمال، 8- و 16-  بار به ترتیب 286/0، 213/0 و 397/0 بود و نشان دهنده وجود تفاوت معنی­دار بین دو گروه از لحاظ خصوصیات جوانه­زنی در هر سه شرایط بود. مطابق نتایج، متغیرهای شاخص بنیه بذر، درصد جوانه­زنی، حداکثر درصد مقدار جوانه­زنی، زمان لازم از کاشت تا رسیدن به 90 و 95 درصد حداکثر جوانه­زنی و انرژی جوانه­زنی بیشترین نقش و ضریب آلومتریک کمترین نقش را در تمایز بین دو گروه داشتند.