گروهبندی و بررسی تمایز بین برنج های هوازی و ایرانی از نظر تحمل به تنش اسمزی در مرحله جوانه زنی
نویسندگان
1 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان
2 دانشیار گروه تولیدات گیاهی علوم کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس
3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان
doi
چکیده
جوانهزنی گیاهان از جمله مراحل مهم در طول دوره رشدی آنهاست که اغلب تحت تأثیر تنشهای محیطی قرار میگیرد. هدف از پژوهش حاضر شناسایی مؤلفههای جوانهزنی بود که بیشترین نقش را در تمایز بین ژنوتیپهای برنجهای هوازی و ایرانی از نظر تحمل به تنش اسمزی داشتند. آزمون استاندارد جوانهزنی بذر در سه سطح تنش اسمزی (آب مقطر به عنوان محیط نرمال، 8- و 16- بار حاصل از مانیتول) و با استفاده از 53 ژنوتیپ برنج (شامل 31 ژنوتیپ از برنجهای هوازی و خارجی و 22 رقم از برنجهای ایرانی) انجام شد. گروهبندی ژنوتیپها با استفاده از تجزیه خوشهای بر اساس متغیرهای جوانهزنی نشان داد که در شرایط نرمال و تنش 8- بار ژنوتیپها به سه گروه و در شرایط 16- بار به دو گروه قابل تفکیک هستند. تعدادی از ژنوتیپها نیز توانستند در هر سه شرایط در گروه با متوسط ارزشهای بالاتر از میانگین کل قرار گیرند این ژنوتیپها شامل AE6،AE8 ،AE10 ، AE12، AE13، AE15، AE16،AE18 ،AE29 و AE30بودند که همه جزء ژنوتیپهای هوازی و خارجی بودند. سپس با در نظر گرفتن دو گروه شامل ژنوتیپهای هوازی به همراه ارقام خارجی و ایرانی، تجزیه تابع تشخیص انجام شد. آماره لامبدای ویلک برای شرایط نرمال، 8- و 16- بار به ترتیب 286/0، 213/0 و 397/0 بود و نشان دهنده وجود تفاوت معنیدار بین دو گروه از لحاظ خصوصیات جوانهزنی در هر سه شرایط بود. مطابق نتایج، متغیرهای شاخص بنیه بذر، درصد جوانهزنی، حداکثر درصد مقدار جوانهزنی، زمان لازم از کاشت تا رسیدن به 90 و 95 درصد حداکثر جوانهزنی و انرژی جوانهزنی بیشترین نقش و ضریب آلومتریک کمترین نقش را در تمایز بین دو گروه داشتند.