نقدی بر برخی از مضامین پنهان و آشکار آثار دورکیم

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران

2 عضو هیئت علمی گروه توسعه دانشگاه تهران

3 دانشجوی دانشجوی دکتری جامعه شناسی توسعه اجتماعی روستایی و کارشناس پژوهشی پژوهشکده علوم انسانی واجتماعی جهاد دانشگاهی

doi
10.22059/jsr.2017.61048
چکیده

دورکیم به‌مانند هر محقق دیگری در رویه پژوهشی خود ناگزیر از داشتن رویکردی معرفتی مشخصی بوده است، حال ممکن است این موضع برای خود او آشکار یا نهان بوده باشد. اینرویه پژوهشی با خود یک سری مضامین به همراه دارد که در لابه‌لای نوشتار وی گاه مضمر و پنهان و گاه آشکار و عیان هستند. مشی دورکیم برای تبیین امور در قالب رویکرد هستی‌شناسی واقع‌گرای سطحی یا خام و معرفت‌شناسی تجربه‌گرایی یا شیءگرایی قرار می‌گیرد که با رویکرد هستی‌شناسانه وی ارتباط دارد. کارکردگرایی و جمع‌گرایی رویکرد روش‌شناختی دورکیم در تحلیل و بررسی واقعیات اجتماعی هستند. دورکیم نقش دولت در جامعه مدرن را همانند نقش دین در جوامع بدوی همسان دانسته و همچنین بر آن نظر بود که یک نظریه اخلاق یا اصول اخلاقی باید بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده از مطالعات تجربی باشد و قضاوت‌های اخلاقی وابسته به ساختار جامعه مفروض هستند. پارادایم‌های فکری مختلف از جنبه‌های گوناگون مضامین آشکار و نهان آثار دورکیم را مورد نقد و بررسی قرار داده‌اند که مقاله حاضر سعی در برجسته کردن این انتقادات داشته است.