بررسی تأثیر نظریه خودتعیینگری در مدل توسعه اجتماع داراییمبنا با استفاده از چارچوب تحلیلی فرکلاف
نویسندگان
1 استادیار و عضو هئیت علمی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه گیلان، رشت
2 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22124/upk.2025.26795.1924چکیده
چکیدهبیان مسئله: در دورانی که سازمانهای اجتماعی و محلی بهدلیل کاهش مشارکت در حال فروپاشیاند، مدل توسعه اجتماع داراییمبنا با تاکید بر ظرفیتها و توانمندیهای ساکنان محلی، مفهوم جدیدی را برای توسعه مشارکتپذیری ارائه میدهد. با این حال چگونگی ایجاد انگیزههای فردی برای مشارکتپذیری در ادبیات نظری این مدل تقریبا نادیده گرفته شده است. بههمین دلیل در این پژوهش نظریه خودتعیینگری که ایجاد انگیزه را مستلزم در نظرگرفتن نیازهای روانشناختی ذاتی برای شایستگی، خودمختاری و ارتباط میداند، مورد مطالعه قرار گرفته و تأثیر آن در مدل توسعه اجتماع داراییمبنا بررسی شده است.هدف: هدف این پژوهش ارائه یک مدل مفهومی جدید برای افزایش مشارکتپذیری افراد بر پایه تأثیر نظریه خودتعیینگری در مدل توسعه اجتماع داراییمبنا است.روش: پژوهش در زمره مطالعات کیفی است و با ترکیب دو روش تحلیل انتقادی گفتمان طبق چارچوب تحلیلی فرکلاف و تحلیل تماتیک، حوزههای مفهومی مشترک توسعه اجتماع داراییمبنا و نظریه خودتعیینگری که قابلیت ادغام با یکدیگر را دارند، مورد مطالعه قرار گرفتند.یافتهها: با تحلیل انتقادی گفتمان در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین و انجام فرایند دستهبندی موضوعی (کدگذاری و شناسایی تمهای اولیه و تم اصلی)، حوزههای همگرایی و مفاهیم همپیوند نظریه خودتعیینگری و مدل توسعه اجتماع داراییمبنا شناخته شدند و مدل مفهومی پژوهش ارائه شد.نتیجهگیری: برای ایجاد انگیزه و ارضای نیازهای روانشناختی افراد برای افزایش مشارکت، نیاز به فضاهایی است که افراد بتوانند تواناییها و شایستگیهای خود را در آن بنمایانند؛ در تصمیمگیریها و تعیینسرنوشت در ذیل رهبری اجتماعی اختیار عمل داشته باشند؛ و در فضاهایی تجربهی حضور داشته باشند که در آن تعامل و ارتباط اجتماعی موثر با دیگران برقرار کنند. این فضاها شامل فضاهای تعاملی، تصمیمگیری، آموزشی، همسطحکننده و خودران یا بهعبارتی کاملتر، فضاهای زبان هستند.