طراحی قرارداد هوشمند بیمه محصولات کشاورزی در بلاک‏چین

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران

3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران

4 دانش‌آموخته اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران

doi
10.30490/aead.2025.367446.1673
چکیده

در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، کشاورزی به‌عنوان «سنگ‌بنای درآمدزایی» شماری چشمگیر از نیروی کار را پشتیبانی می‌کند. با این همه، آسیب‌پذیری ذاتی بخش کشاورزی در برابر بلایای طبیعی تهدیدی اساسی برای کشاورزان به ‏شمار می‏‌رود. از آنجا که بیمه سنتی با چالش‌هایی مانند مقرون‏ به‏ صرفه نبودن، تأخیر در پرداخت و نبود اعتماد بین ذی‌نفعان مواجه است، می‌توان با طراحی یک سامانة غیرمتمرکز همتا به همتا برای بیمه محصولات کشاورزی، به چاره‏ جویی برای این چالش‌ها پرداخت. از این‏‌رو، هدف مطالعه حاضر طراحی و ساخت قرارداد هوشمند مبتنی بر فناوری بلاک‏چین برای بیمه محصولات کشاورزی بود؛ و به‌منظور طراحی قرارداد هوشمند متناسب با نیاز بهره‌برداران بیمه محصولات کشاورزی، دیدگاه بهره‌برداران بیمه در ارتباط با شاخص‌های مهم قرارداد هوشمند مبتنی بر بلاک‏چین برای این‏گونه بیمه‏ها ارزیابی شد. بدن منظور، با سی کشاورز پیشرو از سراسر کشور در سال 1403 مصاحبه انجام گرفت و تحلیل نتایج آن با به‌کارگیری روش فرآیند تحلیل سلسله‏ مراتبی (AHP) صورت پذیرفت. بر این اساس، پنج معیار «بهبود فرآیند و ارتقای بیمه محصولات کشاورزی»، «تغییرناپذیری داده‌های بیمه محصولات کشاورزی»، «قابلیت شفاف‌سازی بیمه محصولات کشاورزی»، «پتانسیل پدیداری در بیمه محصولات کشاورزی» و «قابلیت ردیابی فعالیت‌های بیمه محصولات کشاورزی» و 23 زیرمعیار تعیین شد. مطابق نتایج به ‏دست ‏آمده، زیرمعیارهای «نمایان بودن نوع محصولات بیمه ‏شده و مشخص بودن نوع بیمه»، «نمایان بودن تراکنش‌ها یا فعالیت‌های انجام‏ شده میان بیمه‌گران، بیمه‌گذار، کارشناسان و سایر ذی‏نفعان (بر اساس کد تخصیصی)» و «نمایان بودن بیمه‌گران، بیمه‌گذار، کارشناسان و سایر ذی‌نفعان (بر اساس کد تخصیصی)»، به‌ترتیب، با وزن‌های 0/338، 0/334 و 0/32، بالاترین وزن و اهمیت را داشتند. پس از تعیین شاخص‌های مهم، الگوی مفهومی قرارداد هوشمند بر بستر بلاک‏چین طراحی شد. مدل پیشنهادی پژوهش حاضر از چهار قرارداد مشتمل بر قراداد هوشمند ثبت، قرارداد هوشمند بیمه‌نامه، قرارداد هوشمند ارزیاب خسارات و قرارداد هوشمند پرداخت تشکیل شده است. همچنین، یک واسط کاربری (وبگاه) طراحی شد که از طریق آن، کاربران با شبکه بلاک‏چین و قرارداد هوشمند تعامل داشته باشند. از آنجا که قابلیت‌های قراردادهای هوشمند در بستر فناوری بلاک‏چین مورد استقبال کشاورزان مصاحبه‏ شونده قرار گرفته است، انجام پیمایش‌های لازم برای ترویج و توسعة قرارداد هوشمند برای بیمه محصولات کشاورزی پیشنهاد می‌شود..