فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: سرب یکی از آلاینده‌های عمده محیط‌زیست است که از طریق تولید گونه‌های فعال اکسیژن و تضعیف سامانه‌های دفاعی آنتی‌اکسیدانی، موجب سمیت کبدی و استرس اکسیداتیو می‌شود. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات آنتی‌اکسیدانی و محافظت‌کننده کبدی عصاره آبی گیاه خرفه (Portulaca oleracea) بر بافت کبد موش‌های صحرایی نر آلبینو در معرض استات سرب بود؛ این ارزیابی با بررسی شاخص‌های بیوشیمیایی و تغییرات بافت‌شناسی انجام گرفت.مواد و روش‌ها: بیست‌وهشت موش نر آلبینو به‌صورت تصادفی به چهار گروه (هر گروه 7 موش) تقسیم شدند. گروه اول به‌عنوان شاهد، رژیم غذایی استاندارد و آب سالم دریافت کرد. گروه دوم هر 72 ساعت، استات سرب با دوز 25 میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌صورت درون‌صفاقی دریافت نمود. گروه‌های سوم و چهارم به‌ترتیب دوزهای 200 و 400 میلی‌گرم بر کیلوگرم عصاره خرفه را به‌صورت خوراکی و به‌مدت هشت هفته دریافت کردند. شاخص‌های بیوشیمیایی سرم شامل AST، ALT، MDA، GSH، SOD و CAT با روش‌های استاندارد اسپکتروفوتومتری اندازه‌گیری شدند. نمونه‌های بافت کبد نیز با رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین برای ارزیابی ساختار سلول‌های کبدی، نفوذ سلول‌های التهابی و تغییرات عروقی مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج: تجویز عصاره خرفه در گروه‌های سوم و چهارم باعث بهبود معنی‌دار تغییرات ایجادشده در فعالیت آنزیم‌های کبدی (AST و ALT)، پراکسیداسیون چربی‌ها (MDA) و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (GSH، SOD و CAT) در اثر مواجهه با استات سرب در گروه دوم گردید. این شاخص‌ها به‌صورت وابسته به دوز به حالت طبیعی بازگشتند، به‌طوری‌که دوز بالاتر اثر بهبودی بیشتری نشان داد. بررسی‌های بافت‌شناسی نیز اثر محافظتی خرفه را تأیید کرد و بهبود ساختار بافت کبد، کاهش نفوذ سلول‌های التهابی و کاهش هیپرتروفی و دژنراسیون سلول‌های کبدی را در مقایسه با گروه تیمار‌شده با سرب نشان داد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که خرفه از طریق تقویت دفاع آنتی‌اکسیدانی درون‌زا و تثبیت غشای سلول‌های کبدی، اثر محافظتی خود را اعمال می‌کند.نتیجه‌گیری: عصاره آبی گیاه خرفه دارای فعالیت‌های قوی محافظت‌کننده کبد و آنتی‌اکسیدانی در برابر آسیب کبدی القاشده توسط استات سرب است. این نتایج، پتانسیل این گیاه را به‌عنوان یک عامل طبیعی، ایمن، کم‌هزینه و مؤثر در پیشگیری از آسیب‌های کبدی ناشی از فلزات سنگین برجسته می‌سازد و از انجام تحقیقات تجربی و بالینی بیشتر درباره کاربرد درمانی آن حمایت می‌کند.