آیندة کلانشهر تهران در رتبهبندیهای بینالمللی
نویسندگان
1 دانشیار گروه برنامهریزی و طراحی شهری و منطقهای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22124/upk.2025.25534.1885چکیده
رتبهبندی شهری، در زمرة رویکردهای شهرسازی قیاسی ، با وجود نگرش تعمیمدهنده و همگنسازی که به تمامی شهرها فارغ از تنوع و تفاوتها دارد، به یکی از دستورکارهای اصلی بدل شده است؛ تا از این طریق بتوانند در شاخصهای بینالمللی جایگاه "ترین" برای خود فراهم ساخته، تصویر و آوازه بینالمللی خود را ارتقاء داده و در نهایت به رقابتپذیری شهری دست یابند. چشمانداز " تهران بهمثابه جهانشهری فرهنگی، دانشبنیان و معیار در دنیایاسلام" نشان از خواست متولیانتوسعه در ارتقاء جایگاه جهانی این کلانشهردارد. حال آنکه رتبه تهران در شاخصهایبینالمللی به ویژه در سالهای اخیر از وضعیت مناسبی برخوردارنبوده و به نوعی روبهافول نیز هست. براساس مسئله طرحشده، دستورکار اصلی پژوهشِ پیشِ رو به آیندهنگری وضعیت و جایگاه آتی کلانشهرتهران در رتبهبندیهای بینالمللی و عوامل اثرگذار بر این وضعیت اختصاص یافته است. در این رابطه، میکوشد در چهارچوب "طرح پژوهش همبستگی و سببی" به جمعبندی تحولات جایگاه تهران در رتبهبندیهای بینالمللی پرداخته، سپس با گزینش نیروهای محرک و اثرگذار بر افول و صعود جایگاه این کلانشهر، مدلسازی رگرسیونی رابطه میان رتبه تهران، به مثابه متغیر وابسته، و نیروهای اثرگذار بر این جایگاه به مثابه متغیرهای مستقل را در دستورکار قراردهد. در نهایت پس از شناسایی این رابطه وضعیت آتی را در قالب سناریوهایی آیندهنگریکند.دستاورد پژوهش دو سناریوی خوشبینانه صعود آرام و تدریجی وضعیت به جایگاه سال 2020 و دیگری نزول وضعیت به جایگاه سال 2016 را پیشبینیمیکند. تحقق سناریوی بهبود وضعیت مستلزم ارتقاء شاخصهای کلان اقتصاد سیاسی و بهبود اوضاع کلان اجتماعی-فرهنگی سرزمینی است. پژوهش سببی انجامشده نشانمیدهد که عزم بینالمللی مدیریت شهری در حضورپذیری موثر و مداوم در مجامع و موسسات معتبر رتبهبندی بینالمللی از طریق فراهم ساختن و انتشار مستمر پایگاه داده معتبر، بهبود شاخصهای مطرح و نیز تقویت دیپلماسی شهری کماثر نبوده و میتواند حتی در فضای نامطلوب کلان اقتصاد سیاسی نیز جایگاه شهر را ارتقاء دهد.
