فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله بررسی موقعیت میدان روشنفکری و موضع آن در مواجهه با فرآیند دموکراتیزه­شدن فرهنگ در سطوح فرمال و محتوایی و نوع این رابطه براساس میانجی­گری میدان طبقات اجتماعی و میدان قدرت است. بدین منظور از نظریه میدان­های بوردیو به­عنوان چارچوب مفهومی و برخی شاخص‏های دموکراتیزه­شدن فرهنگ از منظر کارل مانهایم استفاده ­شده­ است. لذا ابتدا ویژگی‌های میادین قدرت، روشنفکری و طبقات اجتماعی توصیف شده است و همچنین زیرمیدان ادبیات به‌مثابۀ میدان شاهد برای پیگیری تحولات دموکراتیک یا غیردموکراتیک مورد بررسی قرار می­گیرد. برای پیگیری و دستیابی به مختصات این میادین روش مطالعۀ اسنادی­-کتابخانه‏ای و راهبرد نمونه­گیری هدفمند یا معیار­محور اتخاذ گردید. در پایان، تبیین مختصات و ویژگی­های میادین مذکور به صورت مناسبات دوتایی انجام می­شود. بر مبنای این تبیین می­توان گفت: میدان روشنفکری در مواجهه با پدیدۀ دموکراتیزه­شدن فرهنگ دچار انفعال و عدم تأثیرگذاری شده و چه‏بسا نوعی سردرگمی در قالب گفتمان­های روشنفکری دیده می‌شود که نتیجۀ عدم ایجاد تقابل قطب‏های دولت‏مدار و مستقل و لذا چیرگی ساختاری ساحت دولت-سیاست است. بدین دلیل خود میدان روشنفکری نه تنها از لحاظ تأثیر ایجابی دچار شکست می­شود بلکه ویژگی­های قطب‏بندی، تمایز و هویت­یابی دموکراتیک را هم درونی نمی‏سازد.