فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف جداسازی و شناسایی قارچ‌های آلوده‌کننده‌ی بذرهای دو رقم پنبه که به مدت طولانی در انبار نگهداری شده بودند، و همچنین تعیین جدایه‌ای که بیشترین میزان آفلاتوکسین را تولید می‌کند، انجام شد تا خطرات بالقوه برای ایمنی بذر ارزیابی شود.مواد و روش‌ها: دو رقم پنبه، عاشورا و لاشتا، که حدود سه سال نگهداری شده بودند، در کیسه‌های استریل جمع‌آوری و به آزمایشگاه منتقل شدند و تا زمان آزمایش در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد ذخیره گردیدند. جداسازی قارچ‌ها از طریق کشت سطحی بر روی محیط‌های Potato Dextrose Agar و Malt Extract Agar با انکوباسیون در دمای ۲۵ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد انجام شد. کلنی‌ها بر اساس ویژگی‌های ماکروسکوپی توصیف و سپس با استفاده از رنگ‌آمیزی Lactophenol Cotton Blue از نظر میکروسکوپی بررسی شدند. آزمون قرارگیری در معرض بخار آمونیاک به‌عنوان آزمایشی سریع برای شناسایی کیفی سویه‌های آفلاتوکسین‌زای Aspergillus به کار رفت. میزان تولید آفلاتوکسین توسط جدایه‌ها با استفاده از روش ELISA اندازه‌گیری شد. شناسایی مولکولی جدایه‌ی دارای بیشترین تولید آفلاتوکسین از طریق تکثیر ناحیه‌ی ITS با روش PCR و به‌کارگیری آغازگرهای استاندارد و DNA ژنومی استخراج‌شده بر اساس دستورالعمل تولیدکننده انجام گرفت.نتایج: در مجموع ۲۸۵ جدایه‌ی قارچی از دو نمونه‌ی بذر پنبه به‌دست آمد که متعلق به چندین جنس مختلف بودند. نمونه‌ی رقم عاشورا ۱۵۰ جدایه و رقم لاشتا ۱۳۵ جدایه تولید کرد. توزیع گونه‌های شناسایی‌شده شامل Aspergillus niger (48 درصد)، Rhizopus spp. (56/44 درصد)، Aspergillus flavus (01/7 درصد)، و Penicillium spp. (35/0 درصد) بود. سه جدایه‌ی A. flavus در شرایط کشت آزمایشگاهی مقادیر قابل اندازه‌گیری آفلاتوکسین تولید کردند که غلظت آن‌ها بین 27 تا 42 نانوگرم بر میلی‌لیتر متغیر بود. جدایه‌ای که بیشترین میزان آفلاتوکسین (۴۲ نانوگرم بر میلی‌لیتر) را تولید کرد، از طریق PCR به عنوان Aspergillus flavus تأیید شد و با شناسایی مورفولوژیک نیز مطابقت داشت؛ این جدایه با شماره‌ی دسترسی منحصربه‌فرد در پایگاه GenBank ثبت گردید.نتیجه‌گیری: نگهداری طولانی‌مدت بذر پنبه می‌تواند موجب کلونیزه شدن آن توسط اجتماعات قارچی متنوع، شامل سویه‌های آفلاتوکسین‌زای A. flavus شود. پایش مستمر دسته‌های بذر ذخیره‌شده، بهبود بهداشت شرایط انبار و اجرای راهبردهای کاهنده‌ی هدفمند برای تضمین ایمنی بذر و کاهش خطرات بهداشتی و اقتصادی مرتبط توصیه می‌شود.