نقش دوگانه روغن فرّار بادیان ستاره‌ای: بررسی اثرات آنتی‌اکسیدانی و تخریب DNA علیه Staphylococcus aureus

نویسندگان

1 گروه فارماکونوژی و گیاهان دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه بصره، عراق.

2 گروه علوم آزمایشگاه بالینی، دانشکده داروسازی، دانشگاه بصره، عراق.

3 گروه علوم آزمایشگاه بالینی، دانشکده داروسازی، دانشگاه بصره، عراق.

doi
10.22103/jab.2025.25871.1764
چکیده

هدف: افزایش تهدید مقاومت آنتی‌بیوتیکی، به‌ویژه در Staphylococcus aureus، نیازمند گسترش رویکردهای درمانی نوین است. هدف از این پژوهش، بررسی پتانسیل عملکردی دوگانه روغن فرّار بادیان ستاره‌ای (Illicium verum) از نظر اثرات آنتی‌اکسیدانی و توانایی تخریب DNA بود. مطالعات پیشین نشان داده‌اند که بادیان ستاره‌ای به‌طور سنتی به‌عنوان ادویه غذایی و در طب عامیانه برای درمان سرفه و تسکین درد استفاده می‌شود، اما مکانیسم دقیق فعالیت ضدباکتریایی روغن اسانسی آن همچنان ناشناخته است.مواد و روش‌ها: برای انجام آزمون‌های تحلیلی و زیستی از کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی (GC-MS)، ظرفیت کل آنتی‌اکسیدانی، آزمون مهار رادیکال DPPH، آزمون FRAP و آزمون تخریب DNA استفاده شد. ایزوله‌های باکتریایی از زخم پای دیابتی به‌دست آمده، شناسایی و با استفاده از تعیین توالی ژن 16S rRNA توصیف ژنتیکی شدند، سپس تحلیل جهش بر روی آن‌ها انجام گردید. نرم‌افزار SwissADME برای تحلیل ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی از جمله وزن مولکولی، LogP، تعداد دهنده‌ها و گیرنده‌های پیوند هیدروژنی و مساحت قطبی توپولوژیکی (TPSA) استفاده شد.نتایج: تحلیل GC-MS ترکیب شیمیایی غالب آنتول را با مقادیر قابل‌توجهی از استراگول، لیمونن و آنیس‌آلدهید نشان داد. آزمون DPPH فعالیت مؤثر مهار رادیکال آزاد را با IC₅₀ برابر 2/7 درصد (v/v) در مقایسه با 5/3 درصد (v/v) برای ویتامین E نشان داد. تحلیل FRAP نیز فعالیت آنتی‌اکسیدانی وابسته به دوز را تأیید کرد. در این مطالعه یک ایزوله باکتریایی جدید شناسایی شد که به‌عنوان سویه جدید S. aureus معرفی و با شماره دسترسی PX068377.1 در پایگاه GenBank ثبت گردید. فقدان باند DNA در الکتروفورز پس از آزمون تخریب DNA، تخریب ژنومی قابل‌توجهی را نشان داد که می‌تواند ناشی از اثرات ژنوتوکسیک قوی ترکیبات با وزن مولکولی پایین و آب‌گریزی بالای روغن فرّار باشد؛ ویژگی‌هایی که نفوذ سریع به غشا و در نتیجه تخریب اسید نوکلئیک آسیب‌دیده را تسهیل می‌کنند.نتیجه‌گیری: با توجه به خواص آنتی‌اکسیدانی و ژنوتوکسیک قوی روغن اسانسی بادیان ستاره‌ای که در این مطالعه نشان داده شد، این ماده می‌تواند به‌عنوان یک عامل ضد میکروبی طبیعی و بومی بالقوه، به‌ویژه علیه باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک معرفی گردد.