تبیین رابطه کیفیت زندگی شهری با رفتارهای زیست‌محیطی در شهر رشت

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خلخال، خلخال، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خلخال، خلخال، ایران

3 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

doi
10.22124/upk.2025.27531.1947
چکیده

بیان مسئله: امروزه بروز بحران‌ها و مشکلات زیست‌محیطی در جهان، باعث توجه و اهمیت بیشتر به رفتارهای حامی محیط‌زیست شده است. این در حالی است‌که محیط زیست سالم و ذخیره منابع طبیعی اساس تأمین سلامت و رفاه انسان‌ها و ضامن بقای نسل‌های آتی است، لذا شناخت عوامل موثر بر رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان ضروری به‌نظر می‌رسد.هدف: هدف از پژوهش حاضر، مطالعه رابطه کیفیت زندگی شهری با رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان است.روش: روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و برای گردآوری اطلاعات، از روش‌های اسنادی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق را کلیه شهروندان بالای 18 سال شهر رشت شامل 484967 نفر تشکیل می‌دهند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 384 نفر و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای توزیع گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Amos و آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام گردید.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که بین کیفیت زندگی شهری و مولفه‌های آن (احساس بهزیستی، احساس رضایت از زندگی در اجتماع، استانداردهای شهروندی و منزلت نقشی) با رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان همبستگی معنی‌دار مستقیمی وجود دارد؛ به‌طوری‌که با افزایش کیفیت زندگی شهری، رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان نیز ارتقاء می‌یابد.نتیجه­ گیری: رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد که کیفیت زندگی شهری مطابق یافته‌های پژوهش حاضر یکی از عوامل است که تاثیر زیادی بر آن دارد. بنابراین در سیاستگذاری‌های شهری لازم است به این عامل توجه شود. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که کیفیت زندگی شهری و مولفه‌های آن با رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان همبستگی مستقیمی دارند؛ به‌طوری‌که با افزایش میزان کیفیت زندگی شهری، رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان نیز مسئولانه‌تر و متعهدانه‌تر می‌شود. نتایج نشان داد که کیفیت زندگی به عنوان یک متغیر مهم در تعیین رضایت‌مندی و خوشبختی افراد، تأثیر چشمگیری بر نگرش‌های آنان دارد. افرادی که در یک محیط با کیفیت زندگی مناسب زندگی می‌کنند، معمولاً به شکل مثبت‌تری به جوامع خود و محیط‌زیست اطراف نگاه می‌کنند. آن‌ها احتمالاً بیشتر به ارزش‌های زیست محیطی توجه می‌کنند و به عنوان شهروندان مسئول، نقش فعّال‌تری در حفاظت از محیط زیست و پایدارسازی منابع طبیعی دارند