پیامدهای مدرنیته برای معنویت‌گرایی: بررسی انتقادی دیدگاه چارلز تیلور

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دین پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب و دانش‌آموختۀ حوزۀ علمیّۀ قم

2 استادیار گروه دین‌پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب

doi
10.22059/jsr.2016.58815
چکیده

چارلز تیلور، یکی از مهم­ترین متفکرانی است که به چگونگی شکل‌گیری جهان مدرن و هویت انسان مدرن، پرداخته است. این مقاله سعی دارد تا به بررسی دیدگاه وی در باب پیامدهای مدرنیته برای معنویت­گرایی بپردازد. به این منظور، ابتدا شرحی از تحلیل وی از چگونگی شکل­گیری جهان مدرن ارائه و سپس به پیامدهایی از مدرنیته پرداخته می­شود که بر جریان معنویت‌گرایی تاثیرگذار بوده است؛ پیامدهایی چون گردش به درون، استقلال معنویت از دین، تنوع گزینه­های معنوی و رقابت معنویت دینی و غیر دینی. پس از گزارش دیدگاه تیلور، انتقاداتی نسبت به دیدگاه وی طرح شده است که از جمله می­توان به عدم امکان تفکیک معنویت از دین و نیز ناممکن‌بودن معنویت الهی در چارچوب مادی اشاره کرد. در نهایت اگرچه دیدگاه تیلور در باب پیامدهای مدرنیته برای معنویت، دارای اشکالاتی دانسته شده است که آن را نیازمند اصلاح می­کند ولی همچنان کلان­تحلیل تیلور، ارزشمند و در بسیاری از موارد کارآمد ارزیابی شده است. روش پژوهش در این مقاله نیز بر اساس روش تحلیل­ محتوای هرمنوتیکی است که بر اساس آن، محتوای آثار تیلور مورد بررسی قرار گرفته است و مفاهیم کلیدی و چارچوب‌های مفهومی آن‌ها استخراج شده است و با تحلیل و بررسی آن‌ها سعی بر پاسخ دادن به پرسش این مقاله بوده است