فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: مسکن سالم، به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی بشر، نقش مهمی در تأمین رفاه جسمی و روانی دارد. با این حال، تحقیقات مربوط به مسکن سالم در ایران به‌طور کامل و جامع مورد توجه قرار نگرفته است و مطالعات موجود با مشکلاتی در تعریف و بررسی این مفهوم مواجه هستند. این مطالعه با استفاده از رویکرد فراتحلیل، به بررسی و تحلیل جامع تحقیقات انجام‌شده در زمینه مسکن سالم در ایران می‌پردازد.هدف: هدف اصلی این پژوهش، ارائه یک نمای کلی و عمیق از وضعیت پژوهش‌های مرتبط با مسکن سالم در ایران و کمک به تصمیم‌گیرندگان و پژوهشگران در بهبود کیفیت مسکن و سلامت عمومی است.روش: این مطالعه به‌عنوان پژوهشی کاربردی و تفسیری با رویکرد کیفی و روش‌شناسی تحلیل محتوا طبقه‌بندی می‌شود. داده‌ها از طریق روش‌های اسنادی و بر مبنای منابع متنی جمع‌آوری شده است. برای شناسایی مطالعات مرتبط، جستجوهایی در پایگاه‌های علمی مانند ایرانداک، گوگل اسکالر، مگیران و علم‌نت با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط انجام شد که منجر به شناسایی 147 سند علمی شد. پس از حذف 60 مورد تکراری و 36 مورد نامرتبط، 50 مطالعه به مرحله غربالگری وارد شد و در نهایت، 12 منبع برای تحلیل نهایی انتخاب شد.یافته‌ها: بررسی 12 سند علمی نشان می‌دهد که مطالعات در این زمینه شامل پایان‌نامه‌ها و مقالات علمی است. نتایج نشان می‌دهند که پژوهش‌های مربوط به «مسکن سالم» در ایران از اواخر دهه 80 شمسی آغاز شده و تا سال 1396 روند ثابتی داشته، اما از سال 1396 تا 1402 کاهش یافته است. محدودیت‌های روش‌شناختی مانند عدم استفاده از چارچوب‌های نظری منسجم و تکیه بر پرسشنامه‌های محقق‌ساخته، و کمبود تنوع در روش‌های تحلیل محتوا و مرور سیستماتیک، به کاهش اعتبار و جامعیت یافته‌ها منجر شده است.نتیجه­ گیری: علی‌رغم اهمیت نظری مسکن سالم، پژوهش­های انجام شده نتوانسته‌اند به‌طور شایسته به این موضوع بپردازند. ناکامی‌های مذکور به سیاست‌های مسکن و تمرکز بر کمیت به جای کیفیت مرتبط است. نتیجه‌گیری مطالعه بر لزوم توجه به شکاف‌های اساسی در تحققات مسکن سالم و نیاز به ارتقای کیفیت روش‌شناسی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد تأکید می‌کند. نتیجه‌گیری مطالعه حاضر بر لزوم توجه به شکاف‌ها و کاستی‌های اساسی در حوزه تحقیقات مسکن سالم تأکید می‌کند. به‌ویژه، نیاز به تلاش‌های هماهنگ برای رفع محدودیت‌های روش‌شناختی، ایجاد سازگاری‌های مفهومی و توجه به ابعاد کیفی بسیار ضروری است. برای ارتقای کیفیت مسکن و بهبود نتایج سلامت عمومی در ایران، ضروری است که پژوهشگران و سیاست‌گذاران بر روی این کمبودها تمرکز کنند و مداخلات سیاستی مبتنی بر شواهد را بهبود بخشند.