ارزیابی عملکرد تهویه طبیعی با استفاده از مدل‌سازی فرم‌های شهری در بافت قدیم کلان‌شهر شیراز

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد شهرسازی، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران

3 دانشیار بخش معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 استادیار بخش معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

5 کاندیدای دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22124/upk.2025.28792.1980
چکیده

بیان مسئله: با توسعه شهرها در عصر حاضر، مشکلات و پدیده‌هایی مانند جزایر گرمایی شهری، کاهش کیفیت هوا در بافت شهرها و عدم آسایش حرارتی در فضاهای عمومی شهرها چالش‌های عمیقی برای زیست شهروندان به‌وجود آورده‌اند. از طرف دیگر، در مطالعات معماری و شهری، کمتر مطالعه‌ای به ویژگی‌های فرم و شکل شهرها به‌منظور افزایش تهویه طبیعی در خیابان‌ها به‌عنوان فضاهای عمومی پرتردد در شهرها پرداخته است.هدف: این مطالعه با در نظر گرفتن تراکم و ارتفاع ساختمان‌ها در جداره یک خیابان شهری در بافت میانی کلان‌شهر شیراز، به ارزیابی مدل‌های ممکن در جهت افزایش تهویه طبیعی و درنتیجه کاهش گرمای محیط شهری و خروج بهتر آلاینده‌ها می‌پردازد.روش: روش انجام تحقیق از نوع کمی و از ابزار شبیه‌سازی محاسبات دینامیک سیالات برای مدل‌سازی جریان باد در محیط شهری استفاده‌شده است. بر این اساس نرم‌افزار FloEFD پس از اعتبارسنجی در این مطالعه قرار گرفت و پس از مدل‌سازی در محیط داخلی نرم‌افزار سه مؤلفه دما، فشار، سرعت جریان هوا و الگوی حرکتی جریان هوا بین مدل‌های ایجادشده موردبررسی قرار گرفت.یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد مدل دوم که با افزایش تدریجی تعداد طبقات از جداره خیابان به سمت بافت در نظر گرفته‌شده است، توزیع هوا و سرعت مناسب جریان هوای مناسب‌تری نسبت به دیگر مدل‌های بررسی‌شده، داشته است. بر اساس نتایج عددی، سرعت جریان در این مدل تا 2/2 متر بر ثانیه افزایش داشته است.نتیجه‌گیری: در ارتباط با الگوی جریان هوا در مدل بهینه، جریان با شدت سرعت بیشتر و در تمامی نقاط بافت و خیابان موردمطالعه پراکنده‌شده است که این امر منجر می‌تواند به خروج بهتر گرما و آلاینده‌ها از محیط خیابان منجر شود. مدل دوم یعنی افزایش تدریجی ارتفاع ساختمان‌ها از لبه خیابان به سمت بافت بهترین سرعت جریان هوا به‌منظور تهویه طبیعی در خیابان فراهم می‌کند. همچنین الگوی حرکتی جریان در مدل دوم نسبت به دو مدل دیگر بهتر می‌تواند در توزیع جریان در نقاط مختلف خیابان عمل کند به‌طوری‌که توزیع دما و فشار متوازن در نقاط مختلف منجر به افزایش کارایی تهویه در محیط خیابان گردیده است.