بررسی جامعه‏ شناختی عوامل موثر بر تغییردین از اسلام به مسیحیت

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

3 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jsr.2016.57035
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناخت عوامل موثر بر تغییردین از اسلام به مسیحیت شکل گرفت و به این پرسش‌ها می‌پردازد که چرا تغییردین از اسلام به مسیحیت در ایران رخ می‌دهد و فرایند تغییردین چگونه اتفاق می‌افتد. پژوهش به روش کیفی و با استفاده از تکنیک‌های مصاحبه عمیق و مشاهده، تغییردین را در 21 نمونه بررسی می‌کند. گرچه استراتژی نمونه‌گیری بر معیار سهولت دسترسی و دسترسی به نمونه‌ها به روش گلوله برفی بوده است، اما تلاش شده تا نمونه‌ها از تنوع کافی برخوردار باشند. چهارچوب مفهومی یا مفاهیم حساس‌ساز پژوهش، چون «زمینه»، «بحران»، «جستجو» و «مواجهه» همگی از نظریه لوئیس رمبو (1993) گرفته‌شده‌اند که حاصل تلفیق، اصلاح و تکمیل نظریه‌های تغییردینی پیش از خود است. یافته‌‌های پژوهش حاکی از آن است که وضعیت بحرانی، موتور آغاز فرایند تغییردین به شمار رفته و گروندگان را به جستجوی پاسخی برای خروج از وضعیت بحران‌زا سوق می‌دهد. «دین اجتماعی» یا درآمیختگی دین با زمینه اجتماعی زندگی گروندگان و سرایت تنش با محیط به دین، سبب می‌شود که دین اسلام نتواند در چنین مواقعی پاسخ‌گو و حمایت‌گر  نیازهای گروندگان باشد. علاوه­براین، تفاوت‌های ساختاری و محتوایی مسیحیت و اسلام به‌زعم گروندگان و پیوند این تفاوت‌ها با خلاءها و بحران‌های زندگی آنان و «اگزوتیسم» یا جذابیت امر متفاوتِ مسیحی، از دیگر دلایل تغییردین محسوب می‌شود. در نهایت با گروش به مسیحیت، موقعیت «حذف ادغامی» این افراد تشدید شده و هویتی متمایز به‌عنوان «دیگری مضاعف» می‌یابند.