سنتز سبز نانوذرات فلزی اکسیدآهن و نقره از ریشه گیاه باریجه (Ferula Gummosa) و بررسی خصوصیات ضدمیکروبی آن‌ها

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی ،واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 گروه زیست شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.

3 گروه شیمی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

doi
10.22103/jab.2025.24522.1636
چکیده

در این پژوهش ویژگی‌های نانوذرات فلزی هم‌چون اکسیدآهن و نقره سنتز سبز شده از عصاره آبی گیاه F. gummosa مورد مطالعه قرار گرفته و در ادامه به خواص ضدباکتریایی عصاره آبی حاصل از ریشه این گیاه و نانوذرات فلزی حاصل از آن پرداخته شد.در این مطالعه سنتز سبز نانوذرات نقره و نانوذرات اکسید آهن با استفاده از عصاره گیاه باریجه صورت گرفت. هم‌چنین جهت بررسی مورفولوژی، اندازه و بار سطحی نانوذرات به ترتیب از میکروسکوپ الکترونی عبوری و دستگاه DLS استفاده شد. اثر ضدمیکروبی نانوذرات اکسیدآهن و نقره از دیگر بررسی‌های انجام شده در این تحقیق بود. بدین منظور ابتدا باکتر‌های Escherichia coli و Staphylococcus aureus بر روی محیط LB جامد کشت شدند. سپس غلظت‌های متفاوتی از نانوذرات (05/0، 1/0، 25/0، 5/0 و 1 میلی‌گرم) بر هر کدام از باکتری‌ها اثر داده شده و به مدت 24 ساعت در درجه حرارت ◦C 37 نگهداری شدند.نتایج حاصل از طیف سنجی UV-Vis، FTIR و XRD نشان داد نانوذرات اکسید آهن و نقره با موفقیت از عصاره گیاه باریجه سنتز شده‌اند. تصاویر میکروسکوپ الکترونی عبوری از نانوذرات نقره سنتز شده از عصاره ریشه گیاه باریجه نشان داد که این نانوذرات دارای ساختار چند وجهی می‌باشند این درحالی بود که نانوذرات آهن از ساختار کروی برخوردار بودند. اندازه نانوذرات نقره و نانوذرات اکسید آهن به ترتیب برابر با 16 و 35 نانومتر بودند. میزان بار سطحی برای نانوذرات اکسید آهن برابر با mV 18- و برای نانوذرات نقره برابر با mV 23- بود. نتایج حاصل از بررسی خواص ضدمیکروبی ترکیبات نشان داد که نانوذرات نقره و عصاره گیاه باریجه از خواص ضدمیکروبی مطلوبی برخوردار بودند، با این حال اثر معنی‌داری برای خواص ضدمیکروبی نانوذرات اکسید آهن تا غلظت پایین تر از 1 میلی‌گرم مشاهده نشد. علاوه بر این نتایج حاصل از بررسی MIC و MBC از نانوذرات نقره و عصاره گیاه باریجه نشان داد. نانوذرات نقره به ترتیب در غلظت مورد استفاده 5/2 و 5 میلی گرم سبب مهار باکتر‌های E. coli و S. aureus می‌گردد. حداقل غلظت مورد نیاز جهت مهار باکتر‌های E. coli و S. aureus توسط عصاره گیاه باریجه 5 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر بود. طبق نتایج به دست آمده بین عصاره آبی حاصل از گیاه باریجه و نانوذرات نقره سنتز سبز شده از آن از نظر میزان فعالیت ضد-باکتریایی تفاوت معنی‌داری مشاهده شد. این در حالی است که خواص ضدباکتریایی عصاره آبی گیاه باریجه و نانوذرات نقره به طور معنی‌داری بیشتر از نانوذرات اکسیدآهن بود.