فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: شهر اسفنجی رویکردی‌ جامع از مدیریت پایدار آب شهری است که در چند سال اخیر به منزله راهبردی اساسی در راستای حل چالش‌های آبی و زیست‌ محیطی مورد توجه پژوهشگران سراسر جهان قرار گرفته است.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی روند پیشرفت تحقیقات مرتبط با شهر اسفنجی به روش کتاب‌سنجی انجام شد.روش: جامعه آماری کلیه اسناد مرتبط با شهر اسفنجی است که در پایگاه استنادی WOS نمایه شده‌اند. در این راستا به‌منظور دستیابی به تعداد پژوهش‌های انجام شده، جستجوی اصطلاح "Sponge City" بدون محدودیت زمانی و یا نوع سند صورت گرفت و در نهایت اسناد گردآوری شده با استفاده از نرم‌افزار Vosviewer تجزیه و تحلیل شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، 614 سند در سال‌های 2005 تا 2023 در حوزه شهر اسفنجی منتشر شده که پژوهش‌ها به‌طور مستمر افزایش داشته است. 8/99 درصد اسناد به زبان انگلیسی است. از طرفی با افزایش تعداد اسناد، تعداد استنادهایی هم که توسط مقالات کسب شده، افزایش یافته که پراستنادترین مقاله با 260 استناد در سال 2018 منتشر شده است. همچنین مجله Water با انتشار 88 سند، پژوهشگری با نام Jia, H. F. با انتشار 17 سند و کشور چین با انتشار 388 سند بیش‌ترین تولیدات علمی مرتبط با شهر اسفنجی را داشته‌اند. بر اساس نقشه هم‌رخدادی کلمات کلیدی؛ شهر اسفنجی، مدیریت، توسعه کم‌اثر، کارایی و عملکرد رواناب رگبارها، پرتکرارترین کلمات کلیدی شدند.نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر توانسته است با شناسایی روندهای نوظهور و در حال رشد حوزه شهر اسفنجی راه‌گشای سایر پژوهشگران برای انجام پژوهش‌های کاربردی بیش‌تر و موفقیت مدیران و متخصصین شهری در به‌کارگیری مفهوم شهر اسفنجی به‌عنوان زیربنای اندیشه فراگیر مدیریت پایدار آب شهری باشد. نتایج مقاله حاضر از دو بُعد نظری و مدیریتی حائز اهمیت است. از دیدگاه نظری، این مطالعه به شناسایی پرکاربردترین و اثرگذارترین نویسندگان، منابع، مؤسسه‌ها و کشورها و اثرگذارترین تولیدات علمی در حوزه شهر اسفنجی پرداخته و ساختار مفهومی آن را آشکار ساخته تا محققان دیدگاهی جامع از ساختار علمی در این حوزه پیدا کنند و مهم‌ترین مفاهیم مورد مطالعه در این حوزه را در بازه‌های زمانی مختلف شناسایی کرده تا پژوهشگران را با روند تکامل دانش در این حوزه و مسیرهای پژوهشی پیش‌برو آشنا سازد. از نظر مدیریتی نیز یافته‌های این مطالعه بیان‌گر اهمیت شهر اسفنجی به‌عنوان ایده‌ای نوین به‌منظور مدیریت پایدار آب شهری است که می‌تواند مورد توجه مدیران و برنامه‌ریزان شهری، طراحان شهری، کارشناسان محیط زیست شهری، متخصصین حوزه آب و سایر پژوهشگران قرار گیرد