تأثیر مقایسه‌ای Trichoderma atroviride و آفت‌کش زیستی بیوکنت در سرکوب بیماری لکه برگی نخل خرما ناشی از Alternaria alternata

نویسندگان

1 گروه حفاظت گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بصره، بصره، عراق

2 مرکز تحقیقات نخل خرما، دانشگاه بصره، بصره، عراق

doi
10.22103/jab.2025.25280.1715
چکیده

هدف: کنترل زیستی قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی، به‌ویژه با استفاده از عوامل زیستی با پتانسیل بالا یک استراتژی نویدبخش است. این مطالعه با هدف مقایسه کارایی Trichoderma atroviride و آفت‌کش زیستی بیوکنت در مهار رشد Alternaria alternata، عامل بیماری لکه برگی در نخل‌های خرما، با استفاده از Trichoderma harzianum به‌عنوان یک عامل زیستی مقایسه‌ای انجام شد.مواد و روش‌ها: بیماری‌زایی A. alternata بر روی برگ‌های سه رقم نخل خرما (برهی، هلاوی، سایِر) ارزیابی شد. اثرات آنتاگونیستی T. atroviride و T. harzianum علیه A. alternata در دماهای مختلف با استفاده از روش کشت دوگانه آزمایش شد. درصد مهار رشد برای عوامل زیستی و قارچ بیماری‌زا پس از 7 روز هم‌تلقیح محاسبه شد. تأثیر دما بر تعاملات آنتاگونیستی ارزیابی شد و رشد شعاعی A. alternata در دماهای 20 و 30 درجه سانتی‌گراد اندازه‌گیری شد.نتایج: A. alternata باعث بیماری لکه برگی شد که علائم آن با لکه‌های خاکستری مایل به سیاه در سطح برگ مشخص بود. بیشترین کاهش رشد A. alternata در دمای 30 درجه سانتی‌گراد مشاهده شد، جایی که T. atroviride رشد پاتوژن را به 23/1 سانتی‌متر محدود کرد. کمترین کاهش در دمای 20 درجه سانتی‌گراد با T. harzianum رخ داد، جایی که رشد A. alternata به 03/3 سانتی‌متر رسید. بالاترین نرخ مهار (31/81 درصد) A. alternata در دمای 30 درجه سانتی‌گراد در حضور T. atroviride به‌دست آمد، در حالی که کمترین نرخ مهار (33/39 درصد) در دمای 20 درجه سانتی‌گراد با T. harzianum ثبت شد. این مطالعه تأیید کرد که گونه‌های Trichoderma متابولیت‌های ثانویه‌ای با اثرات آنتاگونیستی علیه پاتوژن‌های گیاهی تولید می‌کنند. علاوه بر این، این متابولیت‌ها می‌توانند مکانیسم‌های مقاومت در گیاهان را فعال کنند و حفاظت در برابر بیماری‌ها را تقویت کنند.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهند که گونه‌های Trichoderma متابولیت‌های ثانویه متنوعی تولید می‌کنند که در سرکوب پاتوژن‌های گیاهی مؤثر هستند. T. atroviride در دمای 30 درجه سانتی‌گراد مهار برتری نسبت به A. alternata در مقایسه با T. harzianum نشان داد که کمترین مهار را در دمای 20 درجه سانتی‌گراد داشت. این نتایج از انتخاب T. atroviride به‌عنوان یک عامل کنترل زیستی مؤثر برای کاهش بیماری لکه برگی نخل خرما حمایت می‌کند. این مطالعه پتانسیل توسعه عوامل کنترل زیستی مبتنی بر T. atroviride را که با شرایط محیطی کشت نخل خرما سازگار هستند، پیشنهاد می‌کند.