فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی ژنوتیپ­های مختلف ذرت تحت شرایط مختلف تنش آبی، می­تواند در مشخص کردن ژنوتیپ­های پایدار و با پتانسیل عملکرد بالا مفید باشد. هدف از اجرای این تحقیق، ارزیابی پایداری هیبریدهای ذرت دانه­ای و مشخص کردن هیبریدهای با عملکرد دانه بالا و پایدار تحت شرایط مختلف تنش آبی در منطقه مغان بود. برای این منظور، هفت هیبرید ذرت دانه­ای تحت چهار شرایط مختلف آبیاری شامل آبیاری کامل (E1)، قطع آبیاری در مرحله رویشی (E2)، قطع آبیاری در مرحله گل­دهی (E3) و قطع آبیاری در دوره پر شدن دانه (E4) به مدت سه سال (در مجموع 12 محیط) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر محیط، اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ×محیط معنی­دار بود. معنی­دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ×محیط، نشان دهنده واکنش متفاوت ژنوتیب­ها در محیط­های مختلف بود و از این­رو، امکان تجزیه پایداری ژنوتیپ­ها وجود داشت. نتایج تجزیه پایداری هیبریدها با روش  GGE بای­پلات نشان داد که دو مولفه اول و دوم GGE بای­پلات، 7/94 درصد از تغییرات کل عملکرد دانه را توجیه کردند. در نمودار بای­پلات رتبه پایداری، پایدارترین هیبریدها به ترتیب شامل SC700، TWC600 و SC724 بوده و هیبریدهای با عملکرد دانه بالاتر از میانگین کل به ترتیب شامل SC704، SC724، SC703، SC720 و SC647 بودند. بر اساس بای‌پلات ژنوتیپ فرضی ایده‌آل، هیبرید SC704 از نظر هر دو عامل پایداری و میانگین عملکرد، بهتر از سایر هیبرید‌ها بود و سازگاری عمومی بالایی در تمامی محیط‌های مورد مطالعه داشت. علاوه بر آن، هیبرید SC704 در محیط­های E1، E2 و E4 و هیبرید SC647 در محیط E3، هیبریدهای برتر و با سازگاری خصوصی بالا بودند. بررسی و مقایسه محیط­ها نیز نشان داد که محیط­های E1 و E4 از نظر رتبه­بندی، گروه­بندی و تعیین سازگاری هیبریدها، کاملاً مشابه هم عمل کردند، در صورتی که محیط­های E3 و E2 متفاوت از سایر محیط­ها بودند.