فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مسمومیت با سرب یکی از نگرانی‌های مهم بهداشت محیطی است که اثرات نوروتوکسیک (سمیت عصبی) آن در گونه‌های مهره‌دار به خوبی مستند شده است. بلدرچین ژاپنی (Coturnix coturnix japonica) به‌دلیل حساسیت بالا به آلاینده‌های محیطی و اهمیت آن در سلامت حیات‌وحش و طیور، یک مدل پرنده‌ای ارزشمند برای مطالعه سمیت فلزات سنگین محسوب می‌شود. این مطالعه به بررسی اثرات آسیب‌شناسی بافتی کلرید سرب (PbCl₂) بر مخ بلدرچین و ارزیابی تغییرات ایمنوهیستوشیمیایی با اندازه‌گیری میزان بیان پروتئین اسیدی فیبریلی گلیال (GFAP) می‌پردازد.مواد و روش‌ها: سی بلدرچین از هر دو جنس به‌طور تصادفی به سه گروه ده‌تایی تقسیم شدند. گروه کنترل به مدت ۶۰ روز آب مقطر دریافت کرد. گروه اول آزمایشی روزانه به مدت ۳۰ روز PbCl₂ با دوز ۲۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن دریافت کرد، و گروه دوم آزمایشی روزانه به مدت ۳۰ روز PbCl₂ با دوز ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن دریافت کرد. نمونه‌برداری برای بررسی‌های آسیب‌شناسی بافتی و ایمنوهیستوشیمیایی در روزهای ۱۵، ۳۰ و ۶۰ از آغاز آزمایش انجام شد.نتایج: بررسی‌های بافت‌شناسی نشان‌دهنده بروز ضایعات متعدد در تمامی زمان‌های نمونه‌برداری بود. احتقان گسترده در بیشتر لایه‌های قشر مخ، به‌ویژه لایه پیرامیدال داخلی مشاهده شد. تخریب سلول‌های گلیال و نورونی در لایه گرانولی خارجی به‌همراه خوشه‌بندی سلول‌های گلیال به ثبت رسید. هیپرتروفی سلول‌های پیرامیدال در لایه پیرامیدال خارجی دیده شد. بررسی ایمنوهیستوشیمیایی بیان GFAP در گروه اول آزمایشی واکنش مثبت قوی (۱۱ تا ۲۵ سلول رنگ‌آمیزی‌شده) را در روز ۱۵، واکنش مثبت ضعیف (۱ تا ۳ سلول رنگ‌شده) در روزهای ۳۰ و ۶۰ نشان داد. در گروه دوم، بیان GFAP در روز ۱۵ بسیار قوی (۲۵ سلول >)، در روز ۳۰ قوی (۱۱ تا ۲۵ سلول)، و در روز ۶۰ نیز قوی بود.نتیجه‌گیری: قرار گرفتن در معرض کلرید سرب باعث آسیب‌های شدید بافتی در مخ بلدرچین می‌شود که با تخریب نورونی، فعال‌سازی سلول‌های گلیال، و پاسخ‌های التهابی همراه است. یافته‌های ایمنوهیستوشیمیایی و آسیب‌شناسی بافتی، سازوکارهای سلولی نوروتوکسیسیته ناشی از سرب را روشن می‌سازند. این نتایج درک بهتری از سمیت فلزات سنگین در گونه‌های پرنده فراهم می‌کنند و از بلدرچین ژاپنی به‌عنوان گونه‌ای شاخص برای مطالعات آلودگی محیطی با سرب حمایت می‌کنند.