ارائه مدلی تجربی از شرایط برسازندۀ کنش جمعی محله ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا

2 استاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا

doi
10.22059/jisr.2020.285328.904
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائة مدلی تجربی از شرایط و فرایندهایی است که برسازندة امکان کنش جمعی در سطح محله‌ای هستند. با بهره‌گیری از روش مطالعة موردی، چهار کنش جمعی در محله‌های اکباتان، اوین، شهرک دانشگاه شریف و شهرک راه‌آهن، به‌عنوان موردهای پژوهش انتخاب شده است تا از خلال مطالعة میدانی آن‌ها به درکی از عناصر مشترکی دست یابیم که با وجود تفاوت در بستر و هدف کنش جمعی آن را ممکن ساخته‌اند. داده‌ها با روش‌های متعددی مانند مصاحبة نیمه‌ساخت‌یافته، بررسی اسناد، مشاهدة میدانی و گروه کانونی گردآوری شدند. یافته‌های پژوهش در دو سطح شرایط و بستر کنش جمعی و راهبردهای شکل‌دهندة آن تنظیم شدند. در سطح بستر کنش جمعی، مفاهیم عاملیت آغازگر، سرمایة اجتماعی محلی و ساختار قدرت محلی به‌عنوان مقوله‌های اثرگذار بر شرایط امکان کنش جمعی از داده‌ها انتزاع شدند. در سطحراهبرد‌ها نیز مفاهیم چارچوب‌دهی مسئلة کنش و بسیج منابع کنش، کنش‌های صورت‌گرفته برای شکل‌گیری و استمرار کنش جمعی را بازنمایی می‌کنند. مدل نشان می‌دهد چگونه هرکدام از مفاهیم موجود در منظومة مفهومی ارائه‌شده، بر امکان شکل‌گیری و استمرار کنش جمعی اثرگذار هستند و چگونه رابطة متقابل میان مفاهیم مدل و تأثیر آن‌ها بر یکدیگر و تعامل و مشروط‌کنندگی متقابل میان عاملیت کنشگران اجتماعی و ویژگی‌های ساختاری بستر کنش، برسازندة امکان کنش جمعی است.