دیوارنوشتهها: تقابل سیاست و زندگی روزمره
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد جامعهشناسی
2 دانشیار گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستان
doi
10.22059/jsr.2015.56319چکیده
تلاش اصلی این پژوهش واکاوی ژرفنگرانهی دلالتها و معانی دیوارنوشتهها در فضاهای آکادمیک است؛ فضاهایی که معجونی از فرهنگها، نگرشها، باورها و ایستارهایی خاص در باب جهان پیرامونی را بهنمایش میگذارند؛ فضاهایی چندفرهنگی با تکثر قومی/مذهبی و با تنوع سبکهای زندگی. ایدهی بنیادین این پژوهش آن است که امروزه فضاهای رسمی آکادمیک، که بنابه ماهیتشان میبایست تحت کنترل قواعد رسمی و کنشها و رتوریکِ علممحور باشند، به عرصهی تجلی و رشد کنشها/گفتارهای غیررسمی، روزمرگیِ زایا و خصوصیترین وجوه تعامل کنشگران بدل شدهاند. بههمین دلیل حیات اجتماعی کنشگران این میدان بعضاً واجد ابعادی نامریی و ظریف است که در نامنتظرهترین مکانها خود را نشان میدهد. دیوارنوشتهها یکی از عمدهترین تجلیگاههای ناگفتهها، معناهای طردشده، تناقضها و شکافهای ارتباطی میان کنشگران است. تحلیل این متنهای حکشده بر فضای متجسدِ آکادمی درواقع طریقی است برای واگشایی دلالتها و رمزگان نهفته در تعاملهای ناآشکار کنشگران. برایناساس، این پژوهش در بخش نظری کوشیده است با اتخاذ مفاهیمی حساس/راهگشا از رویکردهای انتقادیِ اجتماعی، دستگاهی مفهومی برای راه بردن به قلمرو این متون مونتاژ کند و با اتکا به این برساخت نظری پرتوی بر سویههای ناخوانا، ناروشن، دلالتمند و رمزآمیز این نوشتهها بیفکند. سپس برای قرائت عمیق و روشمند این نوشتهها، از روش تحلیل تماتیک (موضوعی، مضمونبنیاد) بهره جسته است. میدان مطالعهی پژوهش دانشگاه کردستان بود که از میان شش دانشکدهی این دانشگاه، دو دانشکدهی «علوم انسانی و اجتماعی» و «منابع طبیعی»، بهروش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. براساس نتایج پژوهش، شش مقولهی عمده (میل به دیگریِ ناهمجنس، پرخاشگری جنسی، جمعهراسی، احساس تنهایی، گرایشهای قومی و اعتراض سیاسی)، سه مقولهی محوری (زندگی عاطفی/جنسی زیر پوست فضای رسمی دانشگاه، ناموفق بودن فرایندهای جامعهپذیری/فرهنگپذیری، و برآوردهنشدن مطالبات قومی/سیاسی) و یک مقولهی هستهای (تقابل سیاست و زندگی روزمره) استنتاج شد. درکل، دیوارنوشتهها حاکی از آناند که قواعد رسمی سیستم نهفقط بهفراخور نیازها و زایندگی و نیروهای حیاتی زندگی اجتماعی عمل نمیکنند، بلکه درست درجهت مهار، محدود کردن و کنترل این زندگی اعمال میشوند. دیوارنوشتهها دلالت بر تقابل سیاست و زندگی روزمره دارند.