فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مطالعه اثر آنتی‌اکسیدان‌های اسید سیتریک (CA)، اسید سالیسیلیک (SA) و گلوتاتیون (GSH) را به‌منظور کنترل بیماری پوسیدگی ریشه در گیاه نخود فرنگی (Pisum sativum L.)، به‌صورت برون گیاهی (in vitro) و درون‌گیاهی (in vivo) بر روی قارچ Rhizoctonia solani مورد ارزیابی قرار داد.مواد و روش‌ها: قارچ Rhizoctonia solani از ریشه‌های آلوده نخود جدا شد و با استفاده از روش نوک هیف خالص‌سازی و به ‌صورت ریخت‌شناسی و میکروسکوپی شناسایی گردید. قطعات ریشه روی محیط کشت PDA کشت داده شده و به مدت ۷ روز در دمای 25±۲ درجه سانتی‌گراد انکوبه شدند. آنتی‌اکسیدان‌های CA، SA و GSH به محیط PDA در پلیت‌های 5/8 سانتی‌متری در غلظت‌های 0، 50، 100 و 200 میلی‌گرم در لیتر اضافه شدند. پس از انکوباسیون در دمای ۲۵ درجه، مساحت کلونی‌های قارچی با نرم‌افزار ImageJ اندازه‌گیری و درصد مهار رشد محاسبه گردید. در آزمایش‌های درون‌گیاهی، خاک استریل با ۳ گرم زیست‌توده قارچ در هر کیلوگرم خاک، دو روز پیش از کاشت بذرها تلقیح شد. بذرهای نخود در گلدان‌هایی با پنج تکرار برای هر تیمار کاشته شدند. پس از جوانه‌زنی، درصد وقوع و شدت بیماری ثبت شد. فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز و پلی‌فنل اکسیداز با آزمون‌های آنزیمی اندازه‌گیری شد و میزان ترکیبات فنلی کل نیز تعیین گردید. نتایج: تمام تیمارهای آنتی‌اکسیدانی رشد قارچ R. solani را نسبت به شاهد مهار کردند. غلظت‌های مؤثر بین 50 تا 200 میلی‌گرم در لیتر بودند. اسید سالیسیلیک با غلظت 200 میلی‌گرم در لیتر بیشترین اثر مهاری را با 64% مهار رشد قارچ در شرایط درون‌گیاهی نشان داد. تیمار بذر با اسید سالیسیلیک به‌طور معناداری پوسیدگی بذر و ریشه را به 6/8 و 7/45 درصد و شدت بیماری را به 21/0 کاهش داد. تیمارهای آنتی‌اکسیدانی باعث افزایش فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز، پلی‌فنل اکسیداز و ترکیبات فنلی کل در گیاهان نخود شدند و اسید سالیسیلیک بیشترین افزایش را نشان داد. رابطه معکوسی بین بروز بیماری و فعالیت آنزیم‌های مذکور و میزان ترکیبات فنلی مشاهده شد.نتیجه‌گیری: اسید سالیسیلیک عملکرد بالاتری در افزایش فعالیت آنزیم‌های پراکسیداز و پلی‌فنل اکسیداز و افزایش ترکیبات فنلی در گیاه نخود نشان داد و به طور مؤثری باعث کاهش پوسیدگی ریشه ناشی از R. solani گردید. این نتایج نشان می‌دهند که استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها، به‌ویژه اسید سالیسیلیک، روشی امیدوارکننده برای مدیریت بیماری پوسیدگی ریشه در نخود فرنگی است.