استفاده از الیسیتورهای مختلف زنده و غیر زنده در کشت سوسپانسیون سلول فندق جهت بررسی تغییرات در بیان یکی از ژن‏های کلیدی در مسیر بیوسنتز تاکسول، 3- N-Debenzoyl-2-Deoxytaxoln-Benzoyltransferase (DBTNBT)

نویسندگان

1 بخش بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.

2 بخش بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران.

doi
10.22103/jab.2025.23315.1564
چکیده

چکیده فارسیمقدمه:پاکلیتاکسل (تاکسول) که داروی طبیعی موثر شیمی درمانی است، برای درمان طیف وسیعی از سرطان ها استفاده می شود. از نظر تاریخی، سرخدار (Taxus spp.) منبع اصلی تاکسول بوده است. در حال حاضر، فندق (Corylus avellana L.) را می توان به عنوان یک منبع ارزان و در دسترس برای تهیه تاکسول دانست. این مطالعه اثرات احتمالی الیسیتورهای مختلف را بر سطوح بیان ژن DBTNBT (3-N-debenzoyl-2-deoxytaxolN-benzoyltransferase) در کشت های سوسپانسیون سلولی فندق بررسی کرد. ژن DBTNBT یک ژن کلیدی درگیر در مسیر بیوسنتز تاکسول است. مواد و روشها:کشت سوسپانسیون سلولی فندق در MS مایع همراه با 2 میلی‏گرم در لیتر 2,4-D و 2/0 میلی‏گرم در لیتر BAP انجام شد. کشت های سلولی فندق با عصاره قارچی Cheatomium globosum در غلظت های 25، 50 و 100 میلی‏گرم در لیتر ، متیل جاسمونات (MeJA) (0، 100 و 200 میکرولیتر) و نیترات نقره (0، 15 و 30 میلی‏گرم در لیتر) تیمار شدند. نتایج:نتایج حاکی از اثرات مثبت الیسیتورها بر بیان ژن DBTNBT بود. به طوری که بالاترین سطح بیان ژن DBTNBT در کشت سوسپانسیون سلولی فندق تیمار شده با عصاره قارچی C. globosum در غلظت 50 میلی‏گرم در لیتر مشاهده شد و سطح بیان ژن DBTNBT در این غلظت 75/4 برابر نسبت به شاهد افزایش یافت. به طور مشابه، در کشت سوسپانسیون سلولی فندق با متیل جاسمونات، بیان ژن DBTNBT در غلظت 200 میکرولیتر 6/17 برابر در مقایسه با نمونه های شاهد افزایش یافت. علاوه بر این، هنگامی که غلظت AgNO3 دو برابر گردید و به 30 میلی گرم در لیتر رسید، میزان بیان ژن 14 برابر نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت.نتیجه گیری:یافته های این مطالعه نشان می دهد بالاترین میزان بیان ژن DBTNBT مربوط به تیمار MeJA است، با وجود اینکه تمام تیمارهای بکار رفته قادر به افزایش موفقیت آمیز بیان ژن DBTNBT در کشت سوسپانسیون سلولی فندق بودند.