تعیین آستانه تحمل به شوری پروونانس‌های انتخابی پده (Populus euphratica Oliv) و هیبرید مفید (P. euphratica x P. alba)

نویسندگان

1 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

2 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.

3 دانشیار بخش تحقیقات صنوبر و درختان سریع الرشد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. ایران.

4 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران.

doi
10.22092/jwra.2025.370094.1089
چکیده

به­منظور تعیین آستانه تحمل به شوری و شیب کاهش عملکرد در برخی از پروونانس­های انتخابی پده، پژوهشی به‌صورت طرح اسپیلیت پلات در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با فاکتور اصلی شوری خاک در پنج سطح، (2/80،5/96، 9/47، 13/20 و 16/7 دسی­زیمنس بر متر)، و فاکتور فرعی پرووناس­های پده و هیبرید مفید در 13 سطح، (یزد یک، یزد دو، حمیدیه، اصفهان، دزفول، لرستان، کرمان، گرمسار، زابل، قرخلار، منجیل، گتوند و هیبرید مفید) و با سه تکرار در سال­های 1403-1401 در ایستگاه حسین‌آباد مرکز ملی تحقیقات شوری اجرا شد. بر اساس نتایج به دست آمده، کمترین میزان آستانه تحمل به شوری در پروونانس­کرمان، هیبرید مفید و پروونانس حمیدیه (به­ترتیب 2/81 ، 2/89 و 3/76 دسی­زیمنس بر متر)، مشاهده شد. نیز، بیشترین آستانه تحمل به شوری در پروونانس­های گرمسار و دزفول (به­ترتیب 57/6 و 05/6 دسی­زیمنس ­بر متر) بود. بیشترین مقدار شیب کاهش عملکرد به ازای افزایش هر دسی­زیمنس بر متر در هیبرید مفید، پروونانس­های منجیل، گرمسار، کرمان و حمیدیه، (به­ترتیب 8/19%، 7/42%، 7/15 %، 6/89% و6/80%)، مشاهده شد. در نقطه مقابل، کمترین شیب کاهش عملکرد به ازای افزایش هر واحد شوری، در پروونانس­های گتوند (4/53%)، اصفهان (4/57%)، قرخلار (4/88%)، زابل (5/16%) و دزفول (5/30%)، به دست آمد. کاهش 50 % عملکرد در پروونانس­های گتوند، قرخلار، دزفول، زابل، اصفهان و یزد یک به ترتیب در شوری­های­ 15/55، 15/51، 15/32، 15/27، 14/99 و 14/05دسی­زیمنس بر متر بود. در مجموع، پروونانس­های گتوند، قرخلار، دزفول، زابل، اصفهان و یزد یک در گروه متحمل و هیبرید مفید، پروونانس­های حمیدیه و کرمان در گروه نیمه متحمل به شوری بودند. بنا براین، پروونانس‏های دزفول، گتوند و زابل برای تولید چوب در شرایط شور توصیه می‏شوند.