ارزیابی برخی متابولیت‌های ثانویه، ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه همیشه بهار تحت تاثیر الیسیتور کیتوزان در کشت درون شیشه‌ای

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 استادیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.22103/jab.2025.24064.1618
چکیده

هدف: به‎دلیل دارا بودن متابولیت‌های دارویی مهم (از جمله calenduloside، Quercetin و غیره) گل همیشه بهار منبع عالی داروهای جدید محسوب‌ می‌شود. یکی از ابزارهای بیوتکنولوژیکی برای افزایش تولید این متابولیت‌ها، استفاده از فرآیند الیسیتاسیون در کشت درون شیشه‌ای است. لذا هدف از این تحقیق بهبود متابولیت‌های داوریی، ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی این گیاه تحت تاثیر الیسیتور کیتوزان در کشت درون شیشه‌ای می‌باشد.مواد و روش‌ها: در این تحقیق، تأثیر روش‌های مختلف ضدعفونی و پوشش بذر بر صفات درصد جوانه‌زنی و آلودگی بذور همیشه بهار مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور (نوع روش ضدعفونی و نوع پوشش بذر) و 4 تکرار انجام شد. سپس الیسیتور کیتوزان با وزن مولکولی پایین با غلظت‌های مختلف (صفر، 25، 50 و 75 میلی‌گرم در لیتر) تهیه و روی بذور مورد استفاده قرار گرفت. در نهایت تاثیر کیتوزان روی بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی، متابولیتی و بیوشیمیایی همیشه بهار در کشت درون شیشه‌ای بررسی شد.نتایج: نتایج مقایسه میانگین اثر متقابل روش ضدعفونی و پوشش بذر نشان داد که تیمارS2C1 (روش دوم ضدعفونی، قرار دادن در قارچ کش بنومیل 10 درصد به‌مدت 5 دقیقه، قرار دادن در الکل 70 درصد به‌مدت 30 ثانیه، قرار دادن در هیپوکلریت سدیم 1% به‌مدت 15 دقیقه، همراه با تیمار بدون پوشش بذر) بیشترین میزان درصد جوانه‌زنی (100) را در مقایسه با سایر تیمارها داشت. نتایج مقایسه میانگین اثر ساده روش ضدعفونی نشان داد که بیشترین و کمترین میزان درصد آلودگی به‌ترتیب مربوط به روش اول (S1) و سوم (S3) ضدعفونی می‌باشد. نتایج مقایسه میانگین نشان دهنده افزایش معنی‌دار صفات ارتفاع، وزن تر گیاهچه، تعداد و طول ریشه، طول ساقه، تعداد و عرض برگ در همه غلظت‌های کیتوزان در مقایسه با نمونه شاهد بود. بیشترین و کمترین میزان فلاونوئید، فنل کل، فعالیت آنتی‌اکسیدانی، آنتوسیانین، کاروتنوئید، کلرفیل a و b، کاتالاز، پراکسیداز و میزان پرولین به‌ترتیب به تیمار 50 میلی‌گرم در لیتر کیتوزان و شاهد اختصاص داشت. بیشترین و کمترین میزان مالون دی‌آلدهید به تیمار شاهد و کیتوزان 50 میلی‌گرم در لیتر تعلق داشت. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی نتایج نشان داد که غلظت 50 میلی‌گرم در لیتر کیتوزان در بهبود ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی، متابولیتی و بیوشیمایی همیشه بهار در کشت درون شیشه‌ای موثرتر بوده است.